Стела Мулер, правнуката на Дарко Дамески: Горда сум што чекорам по стапките на мојот прадедо

Стела Дана Мулер е родена пред 18 години во Скопје, но на свои само три месеца, со мајка ѝ заминала во Холандија (татко и е Холананец), и таму го поминала речиси целото детство.

Младата Стела веќе гради актерска биографија на холандската телевизија со учество во популарни серии (но и инфлуенсерска со десетици илјади следбеници, на ТикТок и Инстаграм). Ја толкуваше Џејд во „Brugklas“, Бела во „De Eindmusical“, а се појави и како Алис во „Vlogmania“.

Зад нејзиниот избор на професија стои и една посебна семејна врска со македонската културна историја: таа е правнука на легендарниот актер Дарко Дамески.

Иако детството и досегашниот живот ги поминала во Холандија, Скопје останува дел од нејзината лична приказна, исто како и актерското наследство што го носи преку своето семејство. Денес живее во Лосдрехт, но веќе се подготвува за ново поглавје – аудициите за драмските школи во Велика Британија и можноста своето образование и актерскиот развој да ги продолжи во Лондон.

Во интервјуто зборуваме за нејзините македонски корени, првите актерски искуства, животот пред камерите…

Кој момент првпат ве натера да ја доживеете глумата како професија со која сакате сериозно да се занимавате?

-Кон крајот на 2023 година, кога имав 15 години, почнав да пројавувам сè поголем интерес за глума. Отидов на аудиција за еден голем проект и на крајот ја добив една од главните улоги во холандската серија „De Eindmusical“. Откако работев на таа серија – искусувајќи како е да се глуми пред камера, стекнувајќи многу пријатели и учејќи го текстот – едноставно се вљубив во тоа. Токму во тој момент сфатив дека тоа е мојата страст.

Кога добивате нова улога, како пристапувате за ликот да го направите уверлив?

-Секогаш се обидувам да размислувам што би направиле тие во оваа ситуација? Додека снимам, често на крајот од денот сфаќам дека сум се однесувала токму како мојот лик – навистина го живеам неговиот живот. Исто така, си поставувам предизвик да размислувам како би реагирал ликот во други ситуации, откривајќи ситни детали, како на пример која би му била омилена боја или каква музика би слушал.

При подготовките, секако замислувам како би сакала да изгледа сцената доколку ја гледам како дел од публиката, па ја проучувам таа конкретна реакција за да ја остварам.

Во вашата биографија се споменуваат Скопје и Холандија. Дали различните културни средини влијаеле врз начинот на кој ги набљудувате луѓето и ги градите ликовите?

-Апсолутно. Како актер, постојано го набљудувате човечкото однесување, а животот на релација Скопје – Холандија ми овозможи единствена перспектива. Во Скопје, емоциите често се поблиску до површината; комуникацијата е крајно експресивна, страсна и физичка. За разлика од тоа, холандската култура е поприземјена, порезервирана и повеќе се потпира на вербалното изразување.

Познавањето на двата пристапа ми овозможува да внесам повеќе слоеви во моите ликови. Ги разбирам улогите што отворено ги покажуваат своите чувства, но ги разбирам и оние што зад маската на холандска практичност кријат внатрешна бура.

Кога работите на јазик што не ви е мајчин, кои техники ви помагаат да ги пренесете емоционалните нијанси на ликот?

-Јасното изговарање на зборовите и постигнувањето апсолутна разбирливост се најважната основа. Ако публиката се мачи да разбере што зборувате, емоционалните нијанси целосно се губат. Затоа, техничката работа – совладувањето на артикулацијата – секогаш е на прво место.

Штом зборовите ќе станат совршено јасни, се фокусирам на подтекстот и на она што ликот навистина го сака. Тој емоционален поттик потоа природно избива низ текстот. Тоа ве принудува да бидете почесен актер: говорот е кристално јасен, но емоционалната вистина што лежи во неговата основа е она што ја носи сцената.

Што очекувате да ви донесе формалното актерско образование во Лондон, што е тешко да се научи исклучиво преку снимања?

-Искуството на сет е одлично за стекнување сигурност пред камерата, но изучувањето на актерството на извонредно место, како што е Лондон, всушност ве учи на соодветна техника која едноставно не може да се совлада на самиот сет. Човек учи многу додека работи, но за мене постојаното усовршување е од огромна важност, а формалното образование е најефикасниот начин за тоа.

Како се подготвувате за аудиција?

-Прво, го учам текстот сосема рамно, без никакви емоции или интонација. Потоа, се обидувам да ги согледам сите различни начини на кои тој може да се протолкува, а сакам и да ги прашам другите луѓе како тие го доживуваат, за да истражам различни перспективи. Разгледувам повеќе начини за изговарање на репликите, но на денот на аудицијата, целосно се фокусирам на личноста пред мене. Ги прилагодувам своите емоции и интонација за да одговараат на нејзината енергија, така што сцената да добие целосна смисла.

Што мислите дека филмската и телевизиската индустрија сè уште не го разбира доволно добро за младите актери и притисокот со кој се соочуваат на почетокот на кариерата?

-Индустријата често ги третира младите актери како „потрошна роба“, но истовремено се плаши да преземе ризик. Конкретно во Холандија, индустријата ретко истражува нови таленти; таа постојано се држи до истата група веќе етаблирани актери. Ги гледате истите лица во речиси секој филм или серија, додека постои огромен број нови таленти кои никогаш не добиваат шанса. Ова создава огромен притисок врз младите актери.

Од нас се очекува веднаш да бидеме совршени и да имаме голема јавна присутност, наместо да ни се даде фер можност да покажеме што знаеме и умееме.

Ако можевте да изберете проект без никакви ограничувања од буџетот, јазикот или пазарот, каква приказна би сакале да раскажете и зошто токму таа?

-Би сакала да работам на некој голем фантазиски или дистописки проект, со магија и/или змејови. Мојот најголем сон е да играм главна улога во некоја идна франшиза заснована на книга, за да можам да бидам дел од оригиналната актерска екипа уште од самиот почеток – исто како во „Stranger Things“ или „Хари Потер“.

Она што најмногу го сакам кај глумата е тоа што можеш да бидеш што и да посакаш и секој ден да правиш нешто сосема поинакво. Токму затоа е толку забавно. Во таков проект, можеш да избегаш од реалноста, да нурнеш во некој луд, нов свет и да оживееш лик кој никогаш не би можел да постои во реалниот живот.

Вие сте потомок на една од иконите на македонското глумиште, Дарко Дамески. Што знаете за него?

-За жал, никогаш немав можност да го запознаам мојот прадедо, Дарко Дамески. Сепак, чувствувам дека на некој начин да го запознав преку многуте приказни што ги слушнав од мојата прабаба Дана (чие име гордо го носам како мое средно име) и од мојот вујко, Мони Дамески.

Гледав и некои од филмовите во кои тој играл и морам да признаам дека тајно чувствувам одредена гордост, знаејќи дека тој е мојот прадедо. Има нешто навистина убаво и посебно во тоа што можам да го гледам на екранот. Иако никогаш немав можност да го запознаам лично, тој продолжува да живее преку своите филмови. На некој начин, гледањето на екранот го оживува за мене.

Дарко Дамески во „Црно семе“ од 1971

Чувствувам огромна гордост што чекорам по неговите стапки, особено знаејќи какво влијание имал врз македонската култура и уметност. Тоа ја прави таа поврзаност уште позначајна за мене.

Зад моето име стои и една многу лична приказна што ме поврзува со него. Моето име, Стела, всушност било името што мојот прадедо Дарко сакал да ѝ го даде на својата ќерка – мојата баба.

А она што го прави тоа уште попосебно е фактот што „Стела“ на латински значи „ѕвезда“. Во тоа гледам нешто навистина поетско, особено ако се земе предвид неговиот живот во светот на филмот и мојот сопствен животен пат. Тоа е една прекрасна, мала врска меѓу генерациите – нешто што секогаш ќе го чувам како драгоценост.

Доаѓате ли во Македонија?

-Ја имам привилегијата да ја посетувам Македонија по неколку пати годишно и да поминувам време со семејството и пријателите. За тоа сум неизмерно благодарна, бидејќи ми овозможи да останам поврзана со своите корени и со земјата која за мене секогаш ќе биде како втор дом.

Веројатно би помислиле дека, со оглед на тоа што целиот свој живот го имам поминато во Холандија, немам стекнато многу пријатели во Македонија. Но, интересно е тоа што некои од пријателите што ми се најблиски до срцето, всушност, се токму од таму. Повеќето од овие пријателства започнаа преку мајка ми и нејзините блиски пријатели, со чии деца растев за време на нашите посети.

Има нешто навистина посебно во врската што ја имаме. Иако не се гледаме многу често, а понекогаш поминува и долго време без да разговараме, секогаш кога повторно ќе се сретнеме, чувството е како воопшто да не поминало време. Меѓу нас постои нераскинлива врска која тешко можам да ја опишам со зборови. Самата помисла дека ги имам овие луѓе во својот живот, без оглед на оддалеченоста, навистина ми го грее срцето.

Што најмногу ви недостасува од нашата земја?

-Луѓето, топлината, спонтаноста и тоа прекрасно чувство на заедништво. Има нешто во престојот таму, поради што сè делува малку полично и поповрзано. Понекогаш посакувам да имам повеќе од тоа во моето секојдневие во Холандија – особено оние спонтани моменти со пријателите и семејството, за кои не е потребно планирање со недели однапред.

Во последно време, всушност, патувам во Скопје уште почесто, што многу ме радува. А на моето следно патување, ќе го земам и моето момче со себе! Тој во моментов се школува за готвач, па откако слушна безброј приказни за македонската храна, виното и нашите прекрасни кулинарски традиции, конечно успеавме да го убедиме дека едноставно мора лично да доживее сè од тоа.

Впрочем, му рековме дека, ако сака да стане навистина добар готвач, мора барем еднаш во животот да проба вистински домат (се смее, нов.заб.). Навистина се радувам што ќе му ја покажам Македонија каква што ја познавам и сакам, што ќе го запознаам со луѓето кои ми значат толку многу и што ќе ги споделам со него сите оние ситници поради кои оваа земја е толку посебна во моите очи.

Дали некогаш би се вратиле трајно овде?

– Иако пораснав во Холандија, Македонија отсекогаш била голем дел од она што сум јас. Се чувствувам навистина среќна што пораснав меѓу две култури и не би сакала тоа да биде поинаку. Двете земји ме обликуваа на различни начини, но Македонија секогаш ќе зазема посебно место во моето срце. Македонија дефинитивно ме направи горда на тоа која сум и горда што сум родена таму. Ја сакам Македонија и таа секогаш ќе биде мојот дом во моето срце. Поради природата на мојата професија, се надевам дека многу ќе патувам во странство и сакам да видам каде ќе ме однесе судбината. Меѓутоа, секогаш ќе и се враќам, по неколку пати годишно, заради моето семејство, пријателите и неверојатната убавина на Македонија.