Руските сопственици се подготвени да ја продадат НИС

Руските „Газпром Нефт“ и „Газпром“ официјално ја известија Канцеларијата за контрола на странски средства (OFAC) на американското Министерство за финансии за нивната подготвеност да ја предадат контролата врз српскиот нафтен гигант НИС, кој е во мнозинска руска сопственост, на трета страна.

Парализирачките санкции ги запираат испораките на сурова нафта и ризикуваат зимски недостиг на гориво во балканската нација, објави во вторник министерката за енергетика Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ.

„Руската страна е подготвена да ја предаде контролата и влијанието врз НИС на трета страна“, објави Ѓедовиќ Хандановиќ на Инстаграм, откривајќи дека Србија официјално го поддржала барањето за продолжување на ослободувањето од санкциите поврзани со тековните преговори.

OFAC веќе одговори со „одредени коментари“ и Белград се надева на конечна одлука оваа недела, додаде таа, предупредувајќи: „Времето истекува… Граѓаните не смеат да страдаат и да им снема гас“.

„Газпром Нефт“ држи 44,9% од НИС, при што „Газпром“ поседува 11,3%, а српската влада 29,9%, давајќи им на Русите ефективна мнозинска контрола по контроверзниот договор за приватизација од 2008 година, вреден повеќе од 400 милиони евра инвестиции.

НИС управува со единствената рафинерија во Србија во Панчево (со годишен капацитет од 4,8 милиони тони), снабдувајќи над 80% од домашните горива преку повеќе од 400 станици низ регионот.

Санкциите на САД врз рускиот нафтен сектор, воведени во јануари 2025 година, насочени кон „Газпром Нефт“, стапија во целосна сила на 8 октомври по повеќекратни одложувања, замрзнување на плаќањата кон НИС и запирање на испораките на сурова нафта преку хрватскиот нафтовод ЈАНАФ.

Службениците предупредуваат дека рафинеријата може да работи само до 25 ноември без нова нафта, иако залихите би можеле да спречат непосреден недостиг.

Шпекулациите се многубројни за потенцијалните купувачи. Унгарскиот МОЛ е претставен како посредник во менаџментот или компаниите од ОАЕ за да се заобиколат санкциите без целосна продажба.

Претседателот Александар Вучиќ, кој лобираше кај новата администрација на Трамп за помош, инсистира дека нема „енергетска криза“, но ветува дека ќе ги заштити српските интереси.

Овој потег претставува ретка руска отстапка во услови на западен притисок врз европските енергетски упоришта на Москва, бидејќи НИС придонесува до 9% од буџетот на Србија.

Порано оваа година, краткото запирање на проектот поради фалсификувани документи ги истакна тензиите. Како што се приближува зимата, решението зависи од одобрувањето на OFAC – неуспехот би можел да ги зголеми цените и да го принуди увозот, што е одраз на нашето претходно известување за влијанието на санкциите врз енергетската безбедност во октомври.

Компаниите на Газпром одбија да коментираат.