Путин троши милијарди да ја остави Украина без струја, успева само еден ден

Лавов, Украина — Руските ракетни напади  врз Украина имаат многу помало влијание отколку што можеби сакаше Владимир Путин, благодарение на украинската импровизација и генијалност.

Руската војска минатата недела ја нападна енергетската мрежа на Украина, истрелајќи проектили во вредност од милијарди евра врз енергетската инфраструктура на земјата – но за сите тие пари нето резултатот беше да предизвика прекини на струја само за еден ден.

„Ние сме многу добро подготвени и размислуваме надвор од рамката кога се координираме по ракетните напади“, изјави Володимир Кудрицки, претседател на Укренерго, украинската државна компанија за електрична енергија, во ексклузивно интервју за ПОЛИТИКО.

Инженерите планираат можни сценарија за да бидат подготвени со „шеми за пренасочување“ за да се компензира загубата на станицата за пренос или – уште полошо – оштетувањето на генерирачката станица.

„Значи, дури и со катастрофални штети, дури и во овие тешки времиња, сè уште сме во состојба повторно да се поврземе и да испорачаме енергија. Се разбира, мора да ја намалиме потрошувачката за да ја одржиме стабилноста на системот“,  вели тој и додава:

 „Можеме да ги вклучиме светлата за 80 до 90 проценти од Украинците во рок од еден ден по нападот – иако мора да разберете дека тоа не е прецизно бидејќи во голема мера зависи од природата на штетата. Потребни се уште неколку дена по обновувањето на основната испорака за целосно стабилизирање на системот“.

Тоа е извонредно ако се има предвид дека Украина изгубила околу 50 отсто од својот капацитет за електрична енергија, рече тој, поради штетата предизвикана од руските напади – дел од стратегијата на Кремљ да  ги истроши Украинците и да им го скрши духот.

„Според мое скромно мислење, ни оди доста добро. Ваков напад, со ваков обемо на електричната мрежа никогаш досега не бил виден во современиот свет и затоа мора да измислуваме решенија. Немаме со кого да се консултираме, бидејќи едноставно никој досега не доживеал нешто блиску до ова“, рече Кудрицки.

Украинците сега се шегуваат дека озлогласено лошите јавни услуги во земјата се подобрени по инвазијата на Русија – наместо со недели да чекаат поправки на струја или вода, работите се поправаат за неколку часа. И додека ракетниот напад го продлабочува нивниот гнев кон Русија, тие исто така се тешат и се гордеат со генијалноста во обновувањето на моќноста и  на водоснабдувањето, кое се потпира на енергијата на „Укренерго“ за пумпни цели, по нападите со проектили и беспилотни летала.

Шегата не е изгубена за градоначалникот на Лавов, Андриј Садови, кој изјави за ПОЛИТИКО дека импровизацијата е дел од тајната околу повторното вклучување на светлата.

„Енергетскиот систем не беше изграден со идеја дека ќе треба да издржи напад“, рече Садови со насмевка.

„Кодирано да биде генијално“

Тој рече дека Украинците се оттргнале од изнемоштениот советски менталитет, кој вели дека ништо не е можно кога ќе се појави проблем.

„Откривме дека сме кодирани да бидеме генијални, да импровизираме, да изнаоѓаме решенија, да го користиме она што е достапно и она што е при рака“, рече тој.

Минатата недела, како и со претходните руски напади врз енергетската инфраструктура на Украина – особено на 10 октомври – електроинженерите во земјата брзо тргнаа во акција за да ги репрограмираат компјутерските системи за пренасочување на струјата на неоштетените преносни станици. Импровизираните закрпи бараат време, а поправката на физичка штета, таму каде што е можно, трае уште подолго. Странските експерти кои работат во земјата, исто така, ја истакнуваат украинската импровизација – и не само во енергетскиот сектор.

„Каде што има волја, има и начин. Тие прават некои неверојатни работи“, вели Тери Тејлор, 75-годишен британски инженер за вода, кој се откажа од  удобното пензионирање во Оксфорд за да го донесе своето децениско искуство од Азија и Африка во Украина. Тејлор го надгледуваше проектот на данска добротворна организација во Миколаев, јужниот крајбрежен град кој издржа повеќемесечна руска опсада. Благодарение на руската саботажа на гасоводот во април, Миколаев е без вода за пиење веќе половина година.

„Овде има неверојатно единство околу целта и страста, навистина е извонредно“, рече Тејлор. „Луѓето само продолжуваат, ги чистат остатоците и поправаат најдобро што можат“, изјави тој за ПОЛИТИКО.

Кога станува збор за електричната мрежа, Украинците исто така беа подготвени – дури и пред руската инвазија во февруари. Тие складираа залихи на резервни делови, прекинувачи и кабли. „Собравме значителна залиха на материјали и опрема, веројатно една од најголемите во светот“, рече Кудрицки.

До октомври, кога сериозно започна руското таргетирање на енергетската инфраструктура, Украина дури можеше да извезува електрична енергија во ЕУ, но сега има потреба од увоз. Кадри Симсон, комесарот за енергетика на ЕУ, го посети Киев на 1 ноември и ја изрази подготвеноста на Унијата да помогне во надополнувањето на залихите паралелно со последните бранови руски напади. И тоа е голема работа.

Силна порака

„Огромните залихи на опрема и материјал што ги подготви Украина сепак брзо се трошат“, рече Кудрицки.

Градоначалникот на Лавов, Садови, признава дека ако нападите продолжат и зимата е сурова, импровизацијата ќе има свои граници. Тој рече дека во минатонеделниот напад Русите успеале да предизвикаат одредена штета на меѓусебната врска со соседна Полска.

„Денеска мојата порака мора да биде силна. Мора да бидеме подготвени да преживееме без струја и греење една, две, можеби три недели“, рече тој.

Тој рече дека на Лавов и на Украина ќе им требаат десетици илјади генератори на дизел и топлинска енергија. Колку точно? Тој ги крева очите на ова прашање, што покажува дека е речиси неможно да се процени. Лавов купи три огромни дизел генератори шест месеци пред војната и тие се користени три пати за одржување на системот за топла вода за 50 отсто од населението во градот, рече тој.Една од неговите најголеми грижи е како да продолжи да работи главната болница во Лавов, која е енормно проширена за да ги рехабилитира војниците и цивилите ранети од војната и да произведува протетика. Градоначалниците во Украина се во чест контакт за да споредат белешки и да си понудат совети и помош кога можат.

Но, како што паѓаат првите снегови  и со температури кои веќе се спуштаат под нулата  несомнено е дека неговиот град, Лавов, каде што Садови беше градоначалник 16 години, наскоро би можел да биде во опасна ситуација – чувство што го повторува Кудрицки во целина за Украина.

„Се подготвуваме најдобро што можеме за да изградиме отпорност и мораме да бидеме подготвени за најлошите сценарија“, рече Курдрицки. „Значи, прекините може да бидат подолги од стандардните сегашни пет часа, но ние правиме се што можеме за да се обидеме да го спречиме тоа да се случи. Но, нашите залихи се исцрпени“, рече тој. „Ни требаат сигурно резервни делови, релеи за кабли, но и некои прилично големи артикли“, како трансформатори и преклопна опрема.„Ни требаат брзо и едвај чекаме да бидат произведени – мора да ги најдеме некаде наскоро“, рече Кудрицки.

Настрана од тоа, шефот за енергетиката упатува молба – што ја повторија градските градоначалници како Садови и националните украински политички лидери: Западот да обезбеди повеќе системи за противвоздушна одбрана за да ја заштити електричната мрежа од руски ракети и воздушни напади.

„Ние се бориме на енергетски фронт. Повеќе системи за воздушна одбрана би ги зголемиле нашите шанси да избегнеме огромно оштетување на нашата мрежа. Значи, колку повеќе системи за воздушна одбрана, толку помалку штета“, рече тој.

„Бидејќи дури и ако го погледнете последниот голем напад минатиот вторник, успеавме да пресретнеме околу 70 од 100-те проектили лансирани кон нас, давајќи ни подобри изгледи да го одржиме системот интегриран, да работиме и да го поправаме отколку што инаку би можело да биде случај“, рече Кудрицки. (Политико)