Протечени разговори од Русија го покажаа гневот на елитата од војната на Путин

Минатиот месец протече снимка од разговор меѓу две лица за кои се тврди дека се познатиот руски музички продуцент Јосиф Пригожин и бизнисменот (и поранешен руски сенатор) Фархад Ахмедов. На снимката, ниту еден од нив не штедеше зборови за да го искритикува претседателот Владимир Путин за војната во Украина и општата состојба на работите во Русија.

Интересот за протечените информации кај политизираните Руси беше толку голем што ја засени изјавата на Путин дека Русија ќе стационира тактичко нуклеарно оружје во Белорусија. За Русите, приказната не само што е илустрација на скриеното незадоволство од тоа како се одвива војната, туку покажува и дека изразената поддршка на елитите за одлуките на Кремљ е – чисто преправање.

Гневот и очајот се приватно забележливи кај технократите и бирократите, воените личности и другите „силикови“ (функционери на безбедносните служби), деловните фигури блиски до владата, па дури и таканаречените ултрапатриоти, од оние кои се за ескалација до оние кои имаат попрагматичен поглед на војната. Протечениот разговор, во кој учесниците користеа шарен јазик за да го проколнат раководството на земјата како „глупави бубашваби“ кои се „гризат едни со други“ и „ја влечат својата земја надолу“ и „ја уништуваат нејзината иднина“, се чини дека е премногу сличен на она што постојано се слуша неофицијално во круговите на руската елита: дека Путин ја води во пропаст Русија.

Без разлика на идеологијата, руските елити беа обединети во нивното убедување дека откако Путин ја започна оваа војна, мора да ја добие. Дури и оние кои се противат на војната не сакаат да се најдат на губитничката страна, но заедно со оние кои ја поддржаа инвазијата, сегашната состојба на воен план ја гледаат како неуспех. Никој не разбира како Путин веќе може да обезбеди победа.

Руските трупи немаат забележителни успеси од минатогодишното тактичко повлекување, а сега се соочуваат со нова украинска контраофанзива. Кремљ нема да се заложи за целосна мобилизација од политички причини (втор бран на мобилизација може да се случи подоцна, но нема да биде масовен). Војската не може да си дозволи да започне целосна офанзива, владата е премногу слаба за да спроведе реформи, а индустријата е премногу неефикасна за брзо да го замени изгубениот увоз. Наспроти сето ова, Путин зрачи со оптимизам, живеејќи во соништа на тековни откритија и револуционерна трансформација на руската економија.

Малкумина се убедени во уверувањата на Путин дека Русија не војува со Украина, туку со Западот и дека може да ја победи со изнемоштеност. Довербата на повеќето елити во сигурноста на руската победа беше уништена кога руската армија беше принудена да се повлече прво од регионот Харков минатиот септември, а потоа и од Керсон во ноември. Постојаното и очајно мавтање со нуклеарното оружје од страна на Путин не помогна исто така во моралот, ниту пак неповратното влошување на односите на Русија со Западот. Не помогна ни политичкиот подем на маргиналните, но сепак радикални фигури, како што е шефот на платеничката армија Евгениј Пригожин  или ризикот од лизгање на земјата во воена диктатура.

За руските безбедносни аферата е предупредување дека мора да обрнат поголемо внимание на случувањата во земјата. Најранливи се оние кои од претходно се познати како либерали, како што се поранешниот министер за финансии Алексеј Кудрин и претседателката на централната банка Елвира Набиулина, бизнисмени со врски со Запад, аполитични технократи како премиерот Михаил Мишустин, градоначалникот на Москва, Сергеј Собјанин, покрај културните дејци. Нивниот недостаток на ентузијазам за војната ги прави особено сомнителни.

Исто така, во несигурна позиција се и тешкашите за кои се тврди во протечениот разговор дека заговараат против министерот за одбрана Сергеј Шојгу, извршниот директор на „Ростек“, Сергеј Чемезов, извршниот директор на „Роснефт“, Игор Сечин и шефот на Националната гарда, Виктор Золотов. Сите тие имаат причина да не го сакаат не само Шојгу, туку и шефовите на Федералната служба за безбедност (ФСБ) и Службата за надворешно разузнавање (СВР), како и Николај Патрушев и поранешниот претседател Дмитриј Медведев, односно секретарот и заменик-шефот на Советот за безбедност.

Меѓу руските елити, голем гнев е резервиран и за оние кои реагираа опортунистички на избувнувањето на војната, полевајќи масло на огнот, наместо да го советуваат Путин да не ја нападне Украина. Поради тоа, стравот од луѓе како Евгениј Пригожин е често придружен со почит за подготвеноста на радикалот да ги нападне „недопирливите“  од режимот. 

Сè на сè, аферата подвлече два спротивставени трендови меѓу руската елита. Првиот  е зголемена тревога и очај, како и чувството дека Путин ја води земјата до неизбежна пропаст. Вториот е зголемениот залет на репресивниот апарат во земјата и патриотскиот блок, кој се погласно бара крв, чистки и уште поголемо стегање на обрачот.

Соочени со оваа закана, многумина ќе бидат принудени дополнително да се самоцензурираат – дури и кога се во познато друштво – за да не бидат означени како предавници, вистински или потенцијални, во годините што доаѓаат. Самиот Кремљ веројатно нема да преземе какви било мерки во врска со протекувањето, бидејќи тоа само ќе ја потврди неговата автентичност и ќе го поткопа авторитетот на Путин. Многу е полесно да се заклучи дека снимката е лажна. (Карнеги)