Проблемот на ЕУ не е Белгија – туку Трамп

Додека европските лидери се подготвуваат да се сретнат во Брисел  за да разговараат за финансирањето на Украина, тие го прават тоа под огромен и невиден притисок од САД кои бараат најпријателски настроените влади  да го отфрлат планот за користење на 210 милијарди евра руски средства за финансирање на Украина. Самитот на лидерите на ЕУ во четврток ќе тестира дали блокот ќе се одржи заедно – или дали Доналд Трамп може да го подели.

Несогласувањето со висок ризик меѓу европските влади за користење на руските средства замрзнати по инвазијата на Владимир Путин на Украина за финансирање на обновата на земјата открива подлабока поделба на континентот околу тоа како да се справи со новиот светски поредок и невидениот притисок од САД.

„Тие сакаат да нè направат слаби“, рече висок функционер на ЕУ со познавање на трансатлантските односи и подготовките за самитот.

Европскиот совет оваа недела мора да направи две работи. На лидерите им се потребни опипливи резултати, особено во финансирањето на Украина. Но, главните влади исто така велат дека треба да се залагаат за ЕУ ​​кога Белата куќа се обидува да влијае на политиката, а повеќе европски лидери од кога било досега – од Виктор Орбан од Унгарија до Андреј Бабиш од Чешка – ја отфрлаат прифатената мудрост на Брисел.

ЕУ ќе биде „сериозно оштетена со години“ ако не успее да постигне договор за финансирање на Украина, рече германскиот канцелар Фридрих Мерц во интервју за германска телевизија. „И ќе му покажеме на светот дека, во толку клучен момент од нашата историја, не сме способни да стоиме заедно и да дејствуваме за да го одбраниме сопствениот политички поредок на овој европски континент.“

Кога лидерите на ЕУ се состанаа во Брисел во октомври, тие не успеаја да постигнат договор за неподвижните пари бидејќи Белгија се спротивстави на тоа. Два месеци подоцна, јасно е дека проблемот на ЕУ не е всушност Белгија, туку Трамп.

Европската комисија и највлијателните престолнини преговараа едни со други во тој период, обидувајќи се да го добијат белгискиот премиер Барт де Вевер – чија поддршка е клучна бидејќи неговата земја е дом на поголемиот дел од руските средства замрзнати во Европа – на нивна страна. Дискусиите станаа поинтензивни во текот на изминатата недела, бидејќи ЕУ се обиде да ѝ даде гаранции на Белгија.

Но, шансите за постигнување договор се влошија, а не се подобрија дури и во текот на вторникот, рече високиот функционер, кој доби анонимност за да зборува слободно. „Сакав да плачам“, рече тој за расположението на состанокот во Брисел на министрите за прашања на ЕУ кои се подготвуваа за самитот.

„Веќе не е лидер на слободниот свет“

На Украина очајно ѝ требаат пари бидејќи се соочува со дефицит во буџетот од 71,7 милијарди евра следната година. Доколку парите не почнат да течат до април, ќе мора да ги намали јавните трошоци, што би можело да го погоди моралот и нејзината способност да продолжи да се брани, речиси четири години од целосната инвазија на Русија. Белгиската влада вели дека нејзиното противење на користењето на руските средства за финансирање на заемот се сведува на потребата да ги заштити сопствените даночни обврзници од тоа да бидат оптоварени во случај парите некогаш да треба да се вратат.За другите европски земји, станува збор за поширока геополитика.

Американската кампања за влијание, во која претставници на администрацијата на Трамп го заобиколуваат Брисел и се насочуваат кон престолнините, доведе до тоа Италија, Бугарија, Малта и Чешка да се приклучат на групата земји кои се спротивставуваат. Неуспехот би бил катастрофа за угледот на ЕУ во светот, рекоа европските претставници, со оглед на пораката што ќе ја испрати. Не само за борбената администрација на Трамп – која, во својата Стратегија за национална безбедност објавена претходно овој месец, рече дека ќе ги поддржи евроскептичните сили – туку и за рускиот претседател Владимир Путин, кој отворено го доведува во прашање суверенитетот на поранешните советски држави.

Манфред Вебер, лидерот на централно-десничарската Европска народна партија, најголемото политичко семејство во ЕУ, даде впечатлива оценка во вторникот за влошената состојба на односите.

„САД очигледно повеќе не се лидер на слободниот свет“, им рече тој на новинарите во Стразбур, каде што Европскиот парламент заседава оваа недела. Администрацијата на Трамп „се дистанцира од нас“.

Распаднатата Украина би имала послаба улога во мировните преговори, поткопувајќи ги нејзините шанси да го добие трајниот мир што ѝ е потребен за да се обнови од уништувањето по четири години тотална војна.

„Јас дури и немам вистински збор“, изјави естонската премиерка Кристен Михал за ПОЛИТИКО кога беше прашана што би се случило ако ЕУ не успее да добие договор за заем. Киев треба да знае „дека Европа ја поддржува Украина без разлика што и да се случува. Дека тие не мора да го прифатат лошиот договор“.

Според протечениот нацрт-мировен план договорен од Белата куќа и Кремљ, Вашингтон сака да искористи дел од замрзнатите средства на Русија за финансирање на напорите за реконструкција предводени од САД. Ослободувањето на замрзнатите средства на Украина како дел од заемот за репарација би му овозможило на Киев да одлучи каде да ги насочи парите, а Франција се залага за пристап кон трошењето оружје на прво место во Европа.

Трамп, исто така, врши притисок врз украинскиот претседател Володимир Зеленски да отстапи делови од силно утврдена и стратешки важна територија во Донбас на Русија – земја што Кремљ моментално не ја контролира.  Белата куќа ги отфрли обвинувањата на Брисел за мешање.

„Тврдењата од анонимни извори кои не беа присутни на овие дискусии не треба да се сфати сериозно“, рече заменик-портпаролката на Белата куќа, Ана Кели. „Единствената цел на Соединетите Американски Држави е да се донесе мир во овој конфликт… И Украинците и Русите јасно ги искажаа ставовите во врска со замрзнатите средства, а нашата единствена работа е да олесниме размена на мислења што на крајот може да резултира со договор“.

Забавувањето на преговорите ги натера официјалните лица и лидерите на ЕУ како сè повеќе ја покренуваат нуклеарната опција: продлабочување на заемот за репарации со гласање со квалификувано мнозинство – со други зборови, игнорирање на приговорите на некои земји и продолжување на процесот. Но, некои официјални лица рекоа дека ова ќе го расцепи веќе поделениот блок и веројатно ќе го турне во вистинска криза. Друга алтернатива е некои земји едноставно да понудат ограничени билатерални заеми.

„Важно е Белгија да биде вклучена“ во договорот, „но да видиме“, изјави латвиската премиерка Евика Силиња за ПОЛИТИКО во вторникот. „Ако ова [гласање со квалификувано мнозинство] биде единствената [опција], зошто да не?“

„Важно е ЕУ да ја покаже својата сила, како и способност да донесе силна одлука, бидејќи веќе долго време работиме и ѝ ветивме на Украина дека ќе им помогнеме со финансиски средства – а замрзнатите средства се навистина добар извор“, рече таа.

Силиња додаде остро: „За Белгија, мислам дека не сакам да стане втора Унгарија“.

Политико минатата недела објави дека дипломатите предупредиле дека Белгија ризикува да се отуѓи во донесувањето одлуки на ЕУ како резултат на нејзината непопустливост во врска со договорот за средствата.

За Украина, заемот за репарација финансиран од руски средства би бил најдоброто решение за нејзината финансиска црна дупка – поддршката на ММФ за земјата зависи од планот. Но, Зеленски, во разговор преку WhatsApp со новинарите во понеделник, беше прагматичен. Не го интересира како Украина ќе ги добие парите, сè додека ги добива.

„Секако, навистина би сакале да ги искористиме [руските средства] за да ја обновиме нашата држава“, бидејќи „е фер Русите да платат за уништувањето“. Но, додаде тој, „заемот за репарација или кој било формат базиран на износот на замрзнатите средства на Русија – помеѓу 150 и 200-210 милијарди долари вкупно – навистина е пресвртница“.

Со оглед на тоа што европските претставници не успеаја да постигнат договор, лидерите лично ќе имаат необична задача на самитот во четврток сами да мора да најдат решение. (Политико)