Откриен нов вид пајак во Португалија – предизвикува некроза

Нов вид отровен пајак, чилеанскиот пајак пустиник, научно познат како Loxosceles laeta, е откриен во градот Порто во северна Португалија. Ова е првиот регистриран случај на видот на Пиринејскиот Полуостров, но истражувачите велат дека ризикот за јавноста е низок поради неговото повлечено однесување, објавува Euronews.

Нема причина за тревога
Хозе Мануел Гросо-Силва, ентомолог во Природонаучниот музеј и Музејот на науките на Универзитетот во Порто, еден од истражувачите зад откритието, нагласи дека нема причина за паника. „Малку е веројатно дека луѓето ќе се сретнат со овој вид или ќе бидат каснати“, изјави тој за Euronews.

Биолозите Франциско Гил и Хозе Мануел Гросо-Силва велат во својата студија дека станува збор за срамежлив вид кој ретко каса. „Сепак, неговиот каснување може да предизвика значително оштетување на кожата, што често доведува до некротични лезии на кожата“, објаснуваат тие во студијата за првиот регистриран случај на Пиринејскиот Полуостров.

Потекло и откривање во Порто
Чилеанскиот осаменик пајак е вид кој потекнува од западна Јужна Америка и најчесто се среќава во земји како Бразил и Аргентина. Се смета дека се проширил надвор од своето природно живеалиште преку меѓународната трговија.

Првиот примерок е пронајден случајно на 10 септември 2025 година, кога мажјак бил забележан на ѕид во Порто. Вториот мажјак е пронајден на 10 јануари оваа година; овој примерок е пронајден мртов во леплива стапица што не била поставена за него.

Лесно е да се помеша со медитеранскиот пајак осаменик
И покрај ова откритие, друг отровен пајак од истото семејство, медитеранскиот пајак осаменик (Loxosceles rufescens), живее во Португалија со децении и е широко распространет. Овој вид е роден во Северна Америка и е присутен во Европа повеќе од 200 години.

„Не знаеме дали овој нов вид е ограничен на Порто или е веќе широко распространет. Бидејќи чилеанскиот пајак осаменик лесно може да се помеша со медитеранскиот, можно е да постојат фотографски записи означени како вториот, кои всушност го прикажуваат новооткриениот вид“, забележува биологот Гросо-Силва.

Главната разлика помеѓу двата вида лежи во педипалпите, споени додатоци на предниот дел од телото на мажјакот кои служат за пренос на сперма. Во сè друго, тие се многу слични.

„Тие се рамномерно кафеави, без никаква обоеност што би им овозможила да се вклопат со вегетацијата, и не градат мрежи за фаќање инсекти како што гледаме на растенијата. Тие ги градат своите мрежи на ѕидови, во агли и на позатскриени, потемни места и се поактивни ноќе“, објаснува Гросо-Силва.

Каснувањето предизвикува некроза
Последиците од каснување од чилеански осаменик пајак можат да варираат од благи до тешки, а пријавени се и ретки смртни случаи. „Ризикот постои, но ми се чини мал, па затоа се обидувам да не предизвикувам паника или прекумерна тревога“, нагласува биологот.

Во 2023 година, Португалија евидентираше случај на локсоцелизам, синдром предизвикан од отров од пајак, по каснување од медитерански осаменик пајак. Весникот на португалското друштво за интерна медицина го објави случајот на 48-годишна жена која била касната на задниот дел од главата од пајакот додека била во градски парк.

По каснувањето, таа развила оток без непосредна болка. Сепак, во рок од 24 часа, нејзините симптоми се влошиле, со силни главоболки, малаксаност, треска и замор. Некроза се појавила на местото на каснувањето, а нејзината кожа почнала да се лупи на други делови од нејзиното тело, вклучувајќи го и пределот околу очите, бутовите и усните. Пациентката била отпуштена од болница по 16 дена без трајни ефекти.

Нови видови се сè почести
Во Португалија се идентификувани повеќе од 300 видови инсекти од различни делови на светот, од кои многу пристигнале поради зголемениот транспорт на стоки. „Сè повеќе ја менуваме околината околу нас. Намерно увезуваме многу растенија кои често носат со себе инсекти што не сме имале намера да ги донесеме“, објаснува Гросо-Силва, потсетувајќи на случајот со азискиот стршлен кој пристигнал во Европа со пратка кинески бонсаи дрвја.

Тој додава дека „урбаниот развој и монокултурите како што е еукалиптусот, кои зафаќаат огромни површини, како и обемните култури со пченка, ги намалуваат природните живеалишта“, што е погодно за појава на нови видови.

Порастот на глобалните температури, со особено брзото затоплување на Европа, би можел да го фаворизира и ширењето на егзотични видови. „Не знаеме како ќе се развива ситуацијата овде на Иберискиот Полуостров; ова е нешто што ќе мора да го следиме во наредните години“, вели Гросо-Силва.

Претходни појавувања во Европа
Првиот регистриран случај на чилеанскиот осаменик во Европа датира од 1972 година, кога бил пронајден во зграда на Универзитетот во Хелсинки во Финска. Се верува дека видот пристигнал со човечка интервенција и се населил во зградите поради високата температура, бидејќи би било тешко да се преживее финската надворешна клима.

Во 2025 година, еден примерок бил идентификуван и во подрумот на Универзитетот Еберхард Карл во Тибинген, Германија. Исто така, постојат непотврдени информации за неговото можно присуство во Италија, но оригиналната веб-страница каде што е објавена оваа информација повеќе не е достапна.