Неверојатната „соларна печка“ што ја менува иднината на производството на енергија
Во срцето на каталонските Пиринеи, на границата помеѓу Франција и Шпанија, се наоѓа една од најфасцинантните научни инсталации во светот, сончевата печка во Фонт-Ромеу-Одејло-Вија, или поедноставно – во Одејло.
Овој импресивен комплекс, поголем дури и од Триумфалната капија во Париз, го користи сонцето за да достигне температури што ги надминуваат повеќето индустриски печки. Тоа е огромен систем од огледала што на прв поглед изгледа како футуристичка инсталација. Соларната централа е висока 48 метри и широка 54 метри и се состои од 63 подвижни хелиостати, или паметни огледала што го следат сонцето за да ја искористат максимално неговата енергија. Илјадници рефлектирачки површини ги доловуваат сончевите зраци, кои се насочени кон една точка со дијаметар од само 40 сантиметри. Во оваа точка, енергијата е концентрирана, овозможувајќи температури до 3.500 степени Целзиусови да се достигнат за само неколку секунди. Локацијата на комплексот не е избрана случајно.
Областа Фонт-Ромеу-Одејло-Виа е позната по својот исклучителен број сончеви часови годишно, повеќе од 2.500, чист воздух и ниска влажност. Токму таквите услови овозможуваат максимална ефикасност во концентрирањето на сончевата енергија, што беше клучно при изборот на локацијата за фабриката.
Сончевата печка во Одејло е изградена помеѓу 1962 и 1968 година, а е пуштена во употреба во 1970 година. Денес работи како дел од престижната лабораторија PROMES под покровителство на Францускиот национален центар за научни истражувања (CNRS), во соработка со Универзитетот во Перпињан. Тука, научниците го проучуваат однесувањето на материјалите во екстремни услови, развиваат технологии за пренос на топлина и конверзија на енергија и тестираат материјали што се користат во воздухопловната индустрија.
Благодарение на исклучително чистиот процес на загревање, без согорување и загадување, можно е да се спроведуваат експерименти во речиси совршени услови. Денес, оваа импресивна структура не е само лабораторија, туку и симбол на одржлива иднина, потсетник за тоа колку моќен и чист извор на енергија имаме на дофат на раката. Одеило не е единствената таква сончева печка во светот.
Друга се наоѓа во Паркент, Узбекистан, недалеку од Ташкент, како дел од научниот институт „Физика-Сонце“. Исто така, користи систем на огледала што го следат Сонцето и ја концентрираат неговата енергија на екстремни температури. Денес, спроведува истражувања за материјали на многу високи температури, сончева енергија и индустриски апликации, што го прави важен научен центар во Централна Азија.
Иако ваквите печки изгледаат како врв на модерната технологија, идејата за концентрирање на сончевата енергија е всушност античка. Античките Грци користеле стакло или кристал за да ги соберат и фокусираат сончевите зраци на една точка – слично како лупа што може да гори хартија на сонце. Кога сончевата светлина била така концентрирана, температурата на таа мала точка брзо се зголемувала, доволно за да се запали пожар, да се загрее метал или, за медицински цели, да се „изгори“ (каутеризира) рана за да се запре крварењето или да се спречи инфекција. Слични принципи користеле и Викинзите со кристални леќи, како и многу други антички цивилизации.