ММФ: На светот му се заканува комбинација на ризици од вештачката интелигенција, нафтата и долгот

Владите ширум светот мора итно да одговорат на предизвиците што ги носи нерамномерниот развој на вештачката интелигенција (ВИ), долгорочната енергетска криза и рекордното високо ниво на долгови, објави Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) пред собирот на водечките светски економски претставници следната недела.

Забрзаното инвестирање во развојот на вештачката интелигенција го поттикнува растот досега ограничен на неколку земји, рече директорката на ММФ Кристалина Георгиева во подготвениот говор во средата во Сингапур, пред годишните состаноци на ММФ и Светската банка во Бангкок следната недела.

Во исто време, притисокот врз снабдувањето со клучни суровини поради конфликтите на Блискиот Исток и Украина ќе продолжи во 2027 година, додека зголемените приноси на обврзниците ги оставија презадолжените влади под зголемен буџетски притисок, рече Георгиева – нарекувајќи ги развиените економии „најголеми престапници“ кога станува збор за вториот проблем.

„Бумот на инвестициите во вештачката интелигенција ја поттикнува инфлацијата. Енергетските и прехранбените шокови ја поттикнуваат инфлацијата. Тарифите, трошоците за одбраната и високиот јавен долг можат да ја поттикнат инфлацијата“, рече Георгиева. Таа ги повика централните банки да заземат „внимателно рестриктивен став“ и оцени дека земјите кои се навикнати на големи буџетски дефицити очекуваат „многу тешки политички избори“.

Еднонеделниот собир на водечките министри за финансии и гувернерите на централните банки во Бангкок се одржува во услови на турбуленции на пазарите на државниот долг, додека приносите на американските, европските и јапонските обврзници достигнаа највисоки нивоа во последните децении. Вкупниот светски долг сега надминува 365 билиони долари, според Институтот за меѓународни финансии.

„Креаторите на економската политика имаа релативно лесен период во претходните 17 години, бидејќи сето тоа време каматните стапки беа пониски од стапката на раст на бруто домашниот производ“, рече Георгиева. „Повисоките камати сега ставаат крај на тоа.

Спротивно на тоа, бранот инвестиции во вештачката интелигенција – и очекувањата за економските придобивки што ќе ги донесе – продолжуваат да ги туркаат акциите до нови рекорди и им овозможи на азиските производители на чипови и друга опрема рекорден извоз.

Распродажбата на обврзниците започна откако САД (САД) и Израел го нападнаа Иран во февруари, што го намали снабдувањето со гориво и ги зголеми трошоците ширум светот. Георгиева рече дека енергетскиот шок засега е „голем, но ограничен“. Сепак, таа предупреди дека „ценовните притисоци би можеле дополнително да се зголемат бидејќи побарувачката се зголемува со приближувањето на студената сезона на северната хемисфера и додека земјите ги надополнуваат залихите“.

Капиталните расходи за хиперскалери за вештачка интелигенција се приближија до 940 милијарди долари оваа година, а проекциите за 2027 година веќе достигнаа 1,3 билиони долари. Оваа сума веќе неколку пати е ревидирана нагоре. Корпоративниот сектор поттикна бран на задолжувања во сите индустрии, но епицентарот е меѓу хиперскалерите, каде што нето-издавањето на инвестициски долг достигна околу 274 милијарди само од почетокот на оваа година. Ова е речиси седум пати повеќе отколку во 2022 година.

Сепак, дури и овие вртоглави суми не го покажуваат целосниот обем на задолжување во име на трката за вештачка интелигенција – според проценките на UBS, многу долгови не се видливи на билансите на компаниите, а кога се вклучени обврските надвор од директните емисии на обврзници и заеми, долговите на хиперскалерот достигнуваат дури 3,5 милијарди долари.