Манчевски од Сараево: Во животот љубовните врски се многу покомплицирани

Сараево – Режисерот Милчо Манчевски вели дека негов следен филм ќе биде „Збогум Копакабана“, дека актуелниот „Кајмак“ ја обработува вечната тема на индивидуалната слобода и комплицираните љубовни врски и дека во моментов не се планира одбележување на 30-годишнината од првиот филм „Пред дождот“.

– „Кајмак“ е малку чуден филм. Можеби мал експеримент. Но, јас секогаш барам нешто ново, различно. Погрешно е да се прави ист филм одново и одново, изјави Манчевски за Танјуг на Сараевскиот филмски фестивал (СФФ).

Почнувајќи од премиерата во Токио, „Кајмак“ ги обиколи светските фестивали, меѓу другото, ги посети Тајпеј, Португалија, а сега и Сараево, каде Манчевски беше „на првото издание на фестивалот, додека градот беше под опсада“.

„Кајмак“ се прикажуваше како дел од неконкурентната програма „Отворено“ на СФФ, а Манчевски додава дека приемот на филмот досега бил одличен, бидејќи е продаден во 50 земји, а потоа ги чека фестивалот Синеквест, Калифорнија, Италија и други места.

Запрашан дали е вистинскиот момент, со оглед на случувањата во светот, за филм со интимна тема како „Кајмак“, Манчевски одговори дека не мисли така, бидејќи го прави „тоа што срцето го бара, со се надевам дека на луѓето ќе им се допадне“.

– Важно е да снимам филмови на тој начин. Филмот е уметност и треба да функционира денес, за 50 и сто години. Тоа не е извештај, не е карактеристика за CNN. Филмот се занимава со малку подлабоки работи, истакна Манчевски. Во случајот „Кајмак“ не е нешто што е моментално актуелно, туку прашање на лична слобода, односот на заедницата кон поединецот, а тоа се вечни теми, рече режисерот.

Манчевски додаде дека суштината на неговиот филм ќе била иста во 1990-тите, 2000-тите или 1950-тите.

– Секако, формата би била различна, со многу различни детали, но суштината на она за што се работи во филмот и суштината на чувствата што остануваат во нас по гледањето, се надевам дека би била иста, рече наградуваниот режисер. Во копродукција на Северна Македонија, Данска, Холандија и Хрватска, во филмот станува збор за два пара вклучени во неконвенционални еротски врски, а приказната за вечната потрага по љубов ги допира и сурогат родителството, неверството, улогата на жените во семејството и општеството, трговијата со луѓе и сексуалната слобода.

Во „Кајмак“ играат Сара Климоска, Камка Тоциновски, Александар Микиќ, Симона Спировска, Ана Стојановска, Филип Трајковиќ и други. Во претставувањето на „Кајмак“ во јавноста често ја повторуваше паролата дека е „љубовна приказна за возрасни“, а Манчевски признава дека тоа е дел од генезата како дошол до филмот.

„Тоа е реакција на тоа што во филмската индустрија, особено во холивудските филмови, не се зборува искрено за љубовта, што многу често се фолира, полира“, рече Манчевски, кој со децении работи во САД.

Има шема „дечко запознава девојка, таа го остава, а потоа живеат среќно“, а Манчевски предупредува дека „во основа, во животот љубовните врски се многу покомплицирани“.

– Потешки се и поубави. Сакав да снимам филм за тоа. И тоа го прави љубовна приказна за возрасните. Не е за деца, не е фолирање, покомплицирано е, нагласи кинематограферот.

На прашањето колку споменатата холивудска шема всушност кореспондира со перцепцијата на западњаците како премногу регулирани, воздржани и отуѓени луѓе, Манчевски одговори дека луѓето се насекаде исти: „Можеби формата е малку поинаква, обичаите, јазикот на телото, просторот, но суштината е иста“. Не верувам дека луѓето на Запад се многу поригидни. Ги има и таму и кај нас. Малограѓани има и таму и овде, и чесност и фолирање, истакна Манчевски.

Според него, можеби ќе биде полесно да се снима „Кајмак“ во Европа, бидејќи тоа би се направило повеќе со андерграунд пристап кон финансирањето во Холивуд, што е „во основа конзервативно, но повеќе се однесува на индустријата, отколку на целата американска култура“. 

Кога се работи на вака чувствителна тема како во „Кајмак“, секогаш има некои граници што треба да се достигнат, а Манчевски истакнува дека не ги дефинира, туку работи според некоја интуиција, која обично е резултат на искуство, и двете човечки и професионални.

– Имаше многу граници. За ова не треба да се зборува или начинот на кој ќе снимаме да биде различен. Тоа е дел од потрагата по рамнотежа и преговарањето на авторот со материјалот“, рече режисерот кој побара името „Кајмак“ да остане секаде исто и да не се преведува.

Манчевски планира нов филм „Збогум Копакабана“, кој треба да се снима следната година, како „релативно кажано третиот дел од трилогијата со „Врба“ и „Кајмак“.

– Ако го решам спорот со Агенцијата за филм во Македонија, ако се биде во ред, ќе го снимам тој филм. Ја пријавив за корупција и судир на интереси. Ми го блокираа проектот. И ќе продолжиме понатаму, рече Манчевски, додавајќи дека Србија влезе како копродуцент.

Запрашан дали постои можност за ново издание на неговиот фален првенец „Пред дождот“, бидејќи следната година ќе навршат три децении од неговото објавување, Манчевски призна дека „да беа во сериозна средина и ситуација, секако дека ќе подготви нешто“, но тој не верува.

Манчевски во 90-тите години снимаше спотови за Кирил Џајковски, Арестед девелопмент и други, но одамна го немаше и вели дека нема ништо против повторно да им се врати, но не како тезги, туку „треба биди достоен за внимание“. Па, нешто што ќе се памети“.

– Не ги следам музичките трендови. Кога излегоа видеата имаа потенцијал да бидат нешто повеќе од она што на крајот беа. Да бидат мали експериментални филмови и уметнички провокации. Најчести се омотите на албумите кои се движат. Почитувајте ги исклучоците. Има вистински мали ремек-дела“, оцени Манчевски. Според него, видеата сега можат да живеат на интернет и не мора да постојат како порано само за МТВ, а „се отвора поголема можност, но тоа допрва треба да биде да видиме дека се користи“ (Политика)