Мајка и син, архитекти од Исланд, имаат футуристичка идеја за користење лава

По серија вулкански ерупции во близина на еден рибарски град во Исланд, двајца архитекти развиваат необична, футуристичка идеја за искористување на огромните полиња со лава со претворање на стопена карпа во градежен материјал.

Од декември 2023 година, девет вулкански ерупции се регистрирани во близина на крајбрежниот град Гриндавик, принудувајќи ги жителите редовно да ги напуштаат своите домови.

Арнхилдур Палмадотир, основач и сопственик на архитектонската фирма s.ap Arkitektar со седиште во Рејкјавик, вели дека таа и нејзиниот син Арнар Скарфеоинсон ја добиле идејата во 2018 година, по ерупцијата на Холухраун во 2014-2015 година, најголемата вулканска ерупција во Исланд во последните 300 години.

„Ја имавме оваа ерупција во Холухраун, во близина на Ватнајекул, нашиот најголем глечер, и огромни количини материјал едноставно се протегаа низ пејзажот. Кога ги видовме тие бројки, помисливме: „Вау, тоа е како стопен бетон, само без цемент. Па зошто да не направиме нешто со него?““, рече таа.

Не очекуваат нивната визија да стане реалност до 2150 година
Нивниот проект се базира на идејата дека деструктивната моќ на лавата може да се искористи за да се трансформира глобалната градежна индустрија, која во голема мера се потпира на бетон, челик и други материјали чие производство има значително влијание врз животната средина, објавува Sky News.

Палмадотир и Скарфеоинсон веруваат дека еден единствен лавински тек би можел да содржи доволно градежен материјал за да се изградат темелите на цел град за само неколку недели, без климатските влијанија типични за традиционалната градба.

Сепак, тие не очекуваат нивната визија да стане реалност сè до околу 2150 година. Во рамки на проектот луѓето не би можеле да ракуваат со лавата поради температури споредливи со оние на стопеното стакло, велат авторите на проектот.

Наместо тоа, тие би користеле различни методи и технологии за обликување и моделирање на карпата во посакувани форми, како што се 3Д печатење, контролирано насочување на лавиниот тек, комори за ладење и роботи. „Замислуваме роботи кои би се движеле низ полиња со лава, би собирале стопена лава, а потоа би ја користеле за да создадат специфични структури“, рече Палмадотир.

„Вулканската базалтна карпа е слична на традиционалниот градежен бетон“
Таа, исто така, спомена метод на префабрикација, кој би овозможил стопената лава да се канализира во фабрика, каде што би се обликувала во посакувани производи со помош на притисок и топлина. Архитектите тврдат дека вулканската базалтна карпа е слична на традиционалниот градежен бетон што се користи денес, но би била достапна речиси бесплатно.

Тие веруваат дека базалтот и лавата би можеле да се претворат во трајни градежни елементи со помало влијание врз животната средина. „Видовме дека лавата е многу различна во однос на својствата на материјалот. Во природата, можеме да видиме столбен базалт, кој е многу кристализиран и цврст и теоретски би можел да се користи како материјал што носи товар“, рече Скарфеоинсон.

Проектот го претстави Исланд на Венециското биенале
Палмадотир вели дека исландската градежна индустрија покажала интерес за проектот бидејќи бара начини да го намали својот јаглероден отпечаток.

„Градежната индустрија е заинтересирана за ова бидејќи, на пример, производителите на бетон треба да ги намалат своите емисии на CO2, бидејќи нивната индустрија е најголемиот извор на емисии во градежниот сектор. И тие веќе го користат овој материјал. Бетонот е 98 проценти базалт во секој случај“, рече таа.

Проектот го претставуви Исланд на 19-тата Меѓународна изложба на архитектура на Венециското биенале во 2025 година. „Овој проект е за промена на перспективите. Што би значело да се живее во град изграден од лава? Како тоа би ја променило архитектурата, нашиот однос со земјата и нашиот однос едни со други?“, заклучи Палмадотир.