Крај на една ера: Путин ги губи сојузниците еден по еден

Кога Владимир Путин ја нападна Украина, тој им вети на Русите дека нивната армија ќе маршира кон Запад и ќе исчисти сè на нејзиниот пат, исто како што Советскиот Сојуз некогаш ја уништи нацистичка Германија. Денес, рускиот претседател доживеа само половина од тоа фалење. Војната за која Путин веруваше дека ќе заврши за три дена трае подолго отколку што Москва се бореше против нацистите, пишува Политико.

И како тоа да не беше доволно лошо, додека Русија се заглавува во Украина, глобалната мрежа на сојузници што Путин ја градеше две децении почнува да се распаѓа – ставена на сериозен тест од неочекувано агресивната политика на американскиот претседател Доналд Трамп.

Она што требаше да биде молскавична операција во Украина се претвори во војна на исцрпување. Времетраењето на конфликтот сега ги надмина 1.418 дена што му беа потребни на Советскиот Сојуз за да го запре нацистичкото напредување и да ја потисне германската армија од Москва до Берлин.

Четири години – за што?

За речиси четири години војна во Украина, Москва освои само мал дел од територијата, по цена од околу 1,1 милион руски жртви (убиени, ранети, исчезнати) и зголемени нарушувања дома. Овој месец, околу 600.000 жители на рускиот пограничен регион Белгород останаа без електрична енергија по украинскиот ракетен напад.

На меѓународно ниво, пак,  се чини дека Путин може да направи многу малку за да ги спречи своите сојузници да паднат еден по еден. Кремљ е во дефанзива на Блискиот Исток од крајот на 2024 година, кога падот на режимот на Башар ал-Асад во Сирија ја остави Русија без сигурен партнер во регионот.

Се чини дека Москва не успеа да го заштити дури ни својот најблизок сојузник во Јужна Америка, кога САД претходно овој месец го заробија венецуелскиот претседател Николас Мадуро – политичар кој дисциплинирано ја посетуваше Москва, вклучително и за Парадата на победата на Путин минатиот мај. Русија дури не беше во можност да спречи преседан: американското запленување на танкер за нафта што пловеше под руско знаме.

А, само пред една година Путин потпиша дваесетгодишен договор за стратешко партнерство со Техеран. Денес, тој режим – кој ја снабдуваше Русија со смртоносни беспилотни летала „Шахед“ за нејзината војна во Украина – се соочува со масовни протести, додека Трамп отворено сугерира можност за воена интервенција.Русите го забележаа тоа.

„Цела ера завршува“, напиша во неделата про-воен воен блогер кој пишува под псевдонимот Максим Калашников, одразувајќи го растечкото незадоволство во Русија. Според него, руските власти потрошиле премногу време создавајќи слика за земјата како голема сила, наместо всушност да работат да стане таква. Ветувањето дека „ние можеме да станеме тоа“, заклучува тој, не успеа.

Новинари блиски до иранскиот режим објавија дека Москва во последните недели испорачала руски оклопни возила „Спартак“ и хеликоптери за напад во Иран, веројатно за да помогне во смирувањето на протестите, рече Никита Смагин, експерт за односите меѓу Русија и Иран и член на Карнеги фондацијата за меѓународен мир.

„Но, Иранците немаат илузии: ако ситуацијата стане навистина критична, Русија едноставно ќе се повлече, како што направи во случајот со Башар ал-Асад“, рече Смагин, потсетувајќи се на падот на сирискиот режим во 2024 година и бегството на Асад во Русија.

Реалноста, вели поранешниот руски дипломат Борис Бондарев, е дека алијансата што се претставуваше како алтернатива на Москва на Западот отсекогаш била во голема мера фикција.

„Ниту Венецуела ниту Иран не се дел од ниту една руска империја“, рече тој. По инвазијата на Украина, додава тој, за Русија беше важно да покаже дека не е сама – но тоа беше пропаганда.

Партнери од нужда

Смагин истакнува дека договорот меѓу Иран и Русија намерно не вклучува клаузула за меѓусебна одбрана, опишувајќи го нивниот однос како „стабилен“, но исполнет со „длабока недоверба“.

„Ова не се вистински сојузници, туку стратешки партнери од нужда, бидејќи двете страни имаат многу малку заедничко“.

Пропагандите на Кремљ се обидоа да ја прикажат ситуацијата во позитивно светло, тврдејќи дека наводното американско непочитување на меѓународното право само потврдува дека Русија имала право да ја нападне Украина.Други коментатори ја намалуваат важноста на односите со сојузниците на Русија или ги истакнуваат разликите помеѓу Втората светска војна и војната во Украина за да го оправдаат недостатокот на резултати. Не е дека руската војска е слаба, тврдат тие – Русите едноставно не се толку ангажирани како што некогаш беа.

Самиот Путин досега не ги коментираше настаните ниту во Венецуела ниту во Иран, држејќи се до својата вообичаена практика да им ги остава лошите вести на подредените, рече Бондарев. Сепак, додава тој, Кремљ веројатно ги гледа американските потези – од Венецуела до запленувањето на танкерот – како обид да ја притисне Русија. За да покаже дека не попушта под притисок, Русија ќе бара начини да ја демонстрира сопствената сила, особено во Украина – како што е лансирањето на хиперсоничната ракета Орешник минатата недела. Скромни или не, предупредува Бондарев, не треба да очекуваме омекнување на руската позиција:

„Дури и кога се слаби, властите во Кремљ сакаат да покажат дека се силни“, заклучува тој за Политико.