Грузија се скара со САД што стави четири судии на „црната листа“

Министерот за надворешни работи, Илија Дарчијашвили, му испрати гневно писмо на државниот секретар на САД, Антони Блинкен за да го реагира на одлуката на Вашингтон да стави четворица судии во Грузија на листата Магнитски. Според него, одлуката на американскиот Стејт департмент за санкционирање на судиите била објавена во јавноста без да се презентираат никакви докази и е „целосно неразбирлива и неприфатлива“. Во писмото стои:

„Во име на грузискиот народ и Владата на Грузија, ја потврдуваме нашата длабока почит и посветеност на стратешкото партнерство меѓу Грузија и САД. Како што дознаваме, американскиот Стејт департмент донел одлука во врска со санкционирањето на три активни и еден поранешен судија на независниот грузиски судски систем.

Најпрво, би сакал да ве потсетам на најтешкото наследство со кое Грузискиот сон мораше да се соочи во судскиот систем во 2012 година, кога дојде на власт. Реалноста беше лоша: судот беше претворен во алка на репресивната машина на авторитарниот режим, стапката на виновни пресуди надмина 99 отсто, се судеа 300.000 граѓани, корупција во елитата го вклучи и судот и други области, а власта изврши системски криминал. Во услови на неправеден и репресивен судски систем, бројот на затвореници достигна 25 илјади во затворите, каде што беше воведена систематска практика на тортура и нечовечко постапување кон затворениците. Како резултат на тоа, стапката на смртност на затворениците беше невидено висока.

Откако Грузискиот сон дојде на власт, бројот на затвореници се намали за 2,5 пати, а стапката на смртност се намали за 10 пати. Дополнително, стапката на притвор од страна на судовите се намали три пати,  стапката на одобрување на барањата за истражни дејствија беше преполовена, стапката на кауција намалена дваесет пати, а стапката на глоби се намали за пет пати.

Под условите на претходната влада и нејзиниот правосуден систем, грузискиот народ не можеше да најде правда во Грузија и беше принуден да се обраќа до Европскиот суд за човекови права. Во 2004-2012 година, до судот во Стразбур беа поднесени 5.416 жалби на грузиски граѓани. За споредба, во 2013-2022 година, оваа бројка беше само 1.132. Во 2009-2012 година, Европскиот суд разгледа околу 4.000 жалби поднесени против Грузија. Според податоците од 2023 година, во Судот во Стразбур се разгледуваат само 147 жалби поднесени против Грузија, што е најдобар показател за земјата за време на нејзиното членство во Советот на Европа.

Треба да се напомене дека во периодот на претходната власт, главните креатори и архитекти на криминалниот систем на судот – Михаил Саакашвили и Зураб Адеишвили не беа санкционирани од ниту една земја, а згора на тоа, за жал, уживаа конкретни гаранции за недопирливост или сè уште го уживаат тоа.

Наглото намалување на жалбите во судот во Стразбур, како и горенаведената статистика, е јасен доказ дека системските проблеми во правосудниот систем се елиминирани по 2012 година, што е резултат на релевантната политичка волја и четирите бранови на фундаментални судските реформи спроведени од владата на Грузискиот сон. Граѓаните на Грузија денес можат ефективно да ги заштитат своите права во земјата. Правосудниот систем стана ефективен и денес дава ефективна можност за заштита на правата.

Владата постојано апелираше до критичарите на актуелниот судски систем во Грузија да презентираат конкретни судски случаи  кои, според нивното мислење, биле решени неправедно. Сепак, критичарите досега не успеаја да презентираат ниту еден таков случај. Сакаме да потсетиме дека претставници на опозициските партии и невладини организации, медиумите во сопственост на опозицијата, поранешниот претседател, поранешниот  јавен бранител, како и поединечни претставници на дипломатскиот кор беа активно вклучени во обидот да се наруши угледот на судот.

 Како резултат на десетгодишната работа и реформите на владата, Грузија е високо рангирана на меѓународните листи.Во индексот за владеење на правото за 2022 година на „Проектот за правда во светот“, Грузија е на прво место во регионот на Источна Европа и Централна Азија. Според Индексот на перцепција на корупцијата од 2022 година, Грузија е лидер во регионот на Источна Европа и Централна Азија и  за прв пат во историјата на индексот, таа е во првите 20 во Европа и пред 11 земји-членки на ЕУ.Во исто време, работата на реформите во правосудството продолжува со Венецијанската комисија за дополнително зајакнување на независноста и транспарентноста на судството и за да се направи законодавството уште поцелосно.

Затоа, земајќи ја предвид оваа реалност, одлуката на американскиот Стејт департмент за санкционирање на судии, која беше објавена во јавноста без да се презентираат никакви докази, е целосно неразбирлива и неприфатлива. Се надеваме дека Стејт департментот ќе обезбеди релевантни докази или ќе ја преиспита својата одлука. Инаку, државата Грузија и грузискиот народ тоа го доживуваат како притисок врз независниот суд на суверената држава и грубо мешање во нејзините активности, што ќе ги наруши долгорочните пријателски односи меѓу Грузија и САД“, напиша министерот.

„Помина ли долго време откако не труете жени и деца во Виетнам, господине Блинкен?, реагираше исто така судијата на Врховниот суд на Грузија, Владимир Какабадзе, нарекувајќи ги САД „светски жандарм“.

Стејт департмент во средата санкционираше четворица грузиски судии, обвинувајќи ги за значителна корупција и забрани на нив и на членовите на нивните семејства да влезат во Соединетите американски држави. 

„Овие лица ги злоупотребија своите позиции како претседатели на судови и членови на Високиот совет за правда на Грузија, поткопувајќи го владеењето на правото и вербата на јавноста во судскиот систем на Грузија“, се вели во соопштението за печатот.

Новинарите претходно пишуваа стории за необјаснето богатство на двајца од санкционираните судии – Леван Мурусидзе и Михаил Чинчаладзе. Истрагата објавена минатата година од грузискиот партнер на OCCRP, Студио Монитори, покажа дека Мурусидзе не го открил имотот на неговата сопруга во неговите имотни изјави, криејќи од јавноста повеќе станови, скап накит и дизајнерска облека што таа ги набавила во последните години. Трошоците на парот далеку ги надминаа нивните декларирани плати.Во 2018 година, Студио Монитори, исто така, откри дека Михаил Чинчаладзе не пријавил значителни недвижнини регистрирани на име на неговата тетка.

И Мурусидзе и Чинчаладзе беа меѓу највлијателните судии во земјата и се верува дека воделе моќна група судии позната како „клан“. Групата, наводно, ги блокирала реформите потребни за продлабочување на врските на Грузија со Европската унија. Мурусидзе и Чинчаладзе се поврзани со моќно тело наречено Висок совет за правда, врховен надзорен орган на судскиот систем на земјата.

На барањето да ги коментира санкциите, Мурусидзе рече дека не направил ништо за да ги заслужи.

„Нема да се убијам ако ме санкционираат. Ќе биде многу лошо за мене лично, но животот ќе продолжи… Но, мислам дека тоа е навистина неправедно“, рече тој, додавајќи дека не го прекршил законот.

„Ако сега не нѐ пуштат во САД или во Европската Унија ќе преживеам, како мојот дедо, кој никогаш не бил таму“, рече тој.

Во снимената изјава, американската амбасадорка во Џорџија, Кели Ц. Дегнан, рече дека Стејт департментот утврдил, врз основа на веродостојни и потврдени докази, дека овие лица ги злоупотребиле своите јавни позиции „вклучувајќи се во значителна коруптивна активност“.

„Владеењето на правото бара правен систем каде што случаите се решаваат праведно и непристрасно врз основа на факти, докази и закон, не поради телефонски повик доцна навечер, не поради поткуп, не поради заплашување или друг притисок“, рече таа.

Претседателот на владејачката партија Грузиски сон, Иракли Кобахиџе, го критикуваше потегот на Стејт департментот и го обвини за „мешање во независното судство“.

„Нула докази. Нема докази. Дали ни ги кријат? Дали е направено кривично дело и ни го кријат? Зошто ни го кријат?“- праша тој.

„Ова не е сериозно. Ако е сторено кривично дело, ваш прв интерес треба да биде да ја информирате другата страна за ова кривично дело или барем да и кажете на јавноста“, заклучи тој.

Другите двајца санкционирани судии се претходникот на Чинчаладзе, Валери Церцвадзе, кој ја напушти функцијата претседател на Градскиот суд во Тбилиси во 2017 година и Иракли Шенгелија, кој ја извршува функцијата заменик-претседател на Градскиот суд во Тбилиси од 2011 година.

Грузија се најде под лупа и поради обвинувањата од надвор дека спроведува тортура врз поранешниот претседател Саакашвили кој одлежува шестгодишна казна затвор за злоупотреба на власта  според извештаите прашање е дали ќе го дочека крајот, бидејќи умира полека. Саакашвили е личен непријател на рускиот претседател Владимир Путин и неговиот случај брзо стана барометар за тоа дали владејачката партија Грузиски сон во Тбилиси е подготвена да се ангажира со ЕУ или со Москва.Во медицинските извештаи кон крајот на минатата година откриени биле траги од „жива и арсен“ во косата и ноктите на Саакашвили, како и расекотини „низ неговото тело“. За состојбата на Саакашвили предупреди јавно и украинскиот претседател Володомир Зеленски.