Германија притиска, ЕУ во тесно: Целосната легализација на канабисот тропа на вратата на ЕУ?

Во октомври  лани, Германија претстави храбар план за целосно легализирање на рекреативниот канабис за луѓе на возраст од 18 и повеќе години. Но, законите ширум ЕУ за сè, од единствениот пазар до шверцот на дрога се закануваат да ја расипат забавата – освен ако Германија не може да ја убеди ЕУ да се вклучи.

Општо социјално- либералната Европа беше срамежлива кога станува збор за легализирање на психоактивниот канабис за рекреативна употреба. Лекот е забранет речиси насекаде во ЕУ и неколкуте иницијативи за легализација се национални движења. Дури и медицинскиот канабис сè уште е надвор од употреба во многу земји. Сега, притисокот на Германија за легализација, предводен од прогресивната коалиција на што моментално е на власт, ја предизвикува ЕУ да открие точно како рекреативната трева би можела да се вклопи во правилата на блокот.

Ако Европската комисија, која во моментов прави прелиминарна проверка на патоказот на Берлин, не го одобри планот, тогаш Германија „нема да развие никаков нацрт-закон“, рече германскиот министер за здравство Карл Лаутербах при претставувањето на планот за легализација во Берлин на 26 октомври. Ниту еден предлог-закон не значи дека нема легален пиреј.

Зборовите на Лаутербах покажуваат дека Германија нема да ја исполни својата амбициозна визија за канабис- тој од контролирано одгледување се продава во лиценцирани продавници, со дозволени 20 до 30 грама за лична употреба – без ЕУ. Прашањето е дали Брисел ќе се прилагоди и ќе го отвори патот за рекреативна легализација на канабисот низ ЕУ? Или плановите на Германија ќе се претворат во чад?

Во изминатата деценија, повеќе земји одеа кон  легалната рекреативна и медицинска употреба на канабисот – особено, Канада, Мексико, Јужна Африка и Тајланд. Сега, Германија сака да го легализира целиот синџир на  производството на канабис, што подразбира одгледување, префинетост, трговија и продажба. Тоа е многу повеќе од најпријателската европска земја за канабисот, Холандија, каде што се толерира само продажбата. А, бидејќи Германија сака да се осигура дека нејзините планови за легализација се во согласност со правото на ЕУ, Брисел мора да реагира.

Засега Германија и Комисијата се во прелиминарни разговори за размена на аргументи. Официјалната процедура за известување – алатка на владите за да се осигураат дека нивното законодавство го почитува правото на ЕУ – ќе започне во 2023 година. Дури тогаш, Комисијата јавно ќе коментира за барањето на Берлин.По процедурата за известување, Комисијата може да им каже на земјите-членки на ЕУ дали и како предвидува справување со рекреативниот канабис понатаму: што ќе биде дозволено, како ќе се регулира и како ќе се оданочува?

Како стојат работите?

ЕУ во моментов ги ограничува повеќето рекреативни иницијативи за канабис. Според одлуката на Советот од 2004 година за трговија со дрога, многу активности поврзани со тревата се криминализирани. Сепак, ова не важи за медицинската марихуана. Некои европски земји го искористија ова медицинско ослободување, при што 16 земји од ЕУ дозволија употреба на психоактивна супстанција за здравствени цели. Неколку земји, како Холандија и Португалија, отидоа подалеку и ја декриминализираа рекреативната потрошувачка на канабис. Неодамна, Малта и Луксембург водеа политики за рекреативна легализација за лична употреба, но не успеаја да воспостават легален рекреативен пазар, каков што сака Германија.

Додека Холандија се прослави со рекреативна употреба на канабис, со тоа што владата толерира продажба на трева во кафулињата, одгледувањето и трговијата сè уште се забранети. Ова значи дека холандскиот модел е технички во согласност со правото на ЕУ – но создаде црн пазар бидејќи производството не е регулирано.

Која е надлежноста на Брисел?

Имајќи предвид дека одгледувањето канабис во моментов е нелегално во ЕУ, плановите за легализација на Германија ќе бараат промена на правото на ЕУ. Германската влада рече дека е посветена „на индивидуални промени/ажурирања на ниво на ЕУ“, за да се приспособи на нејзината политика.Сепак, Брисел мора да балансира многу цели: одржување на интегритетот на единствениот пазар, заштита на владеењето на правото, почитување на интересите на граничните земји и идната политика на ЕУ за дроги. Трговијата со дрога ќе биде голема загриженост.

Шенгенскиот договор од 1985 година, кој ги урна националните граници, ги обврзува потписниците, вклучително и Германија, да „спречат нелегален извоз на наркотични дроги од секаков вид, вклучително и производи од канабис, како и продажба, набавка и дистрибуција на такви дроги“. Сите девет соседи на Германија се дел од Шенген. Ова е нова основа за ЕУ бидејќи нема преседан земја-членка да воспостави пазар за супстанција која претходно беше забранета во Шенген зоната. Граничните земји ќе посветат особено внимание на позицијата на Комисијата по ова прашање, а либералните и прохибиционистичките ставови најверојатно ќе се судрат.

Благосостојбата и јавното здравје се две цели на тековната Стратегија за дроги на ЕУ, така што, покрај правните и регулаторните прашања, Берлин треба да одговори на прашањата за јавното здравје.Конзумирањето канабис е „обично непроблематично“ за возрасните се додека консумацијата е „повремена“, изјави германското Министерство за здравство за POLITICO. Всушност, главните ризици доаѓаат од нерегулираниот, лош квалитет на тревата и недостатокот на заштита за децата, додаде Министерството – два аспекти кои Берлин се надева дека ќе ги спречи преку легализација. Берлин, исто така, врши проценка на влијанието на употребата на канабис во земјите каде што е легално, а резултатите се очекуваат до почетокот на 2023 година.

Сопствените наоди на ЕУ, сепак, покажуваат здравствени ризици. Канабисот беше причина за 45 проценти од сите специјализирани третмани за дрога во Европа во 2020 година за лица кои се пријавиле за тоа првпат, покажа најновиот Европски извештај за дроги. Во апсолутни бројки, тоа се 43.000 луѓе. Истиот извештај покажа дека канабис консумирале 22 милиони Европејци во 2021 година.

Наодите од преку Атлантикот покажуваат дека легализацијата ја поттикнува и потрошувачката. Во Северна Америка, помладите возрасни имаат тенденција да консумираат помоќни производи од канабис по легализацијата, според Светскиот извештај за дрога на ООН за 2022 година.

Кој би можел да биде следен?

Доколку Комисијата го одобри планот на Берлин, Германија може да продолжи со легализацијата, потег што би можел да го следат и други европски земји. Финската партија Зелена лига, на пример, спомна во својата платформа дека „ќе ги користи [искуствата] во Германија“ за сопствените политики за тревата во иднина.

„Помислете на тоа како на домино“, рече Луис Коски, главен службеник за стратегија на Metrc, провајдер на софтвер за следење на канабис од САД, кој ја следи дебатата во Брисел и Берлин.

Дури и ако Комисијата овојпат каже не на канабисот, разговорите за либерализација „ќе ја мотивираат ЕУ да размислува за неопходните промени за да се дозволи тоа“, додаде тој.