Црна Гора е пред затворање на нови поглавја со ЕУ: економијата, статистиката и вработувањето се во фокусот

Денеска, 12 октомври, на 29. Меѓувладина конференција со Европската унија во Луксембург, Црна Гора ја продолжува последната фаза од пристапните преговори. Во пресрет на средбата се очекува нов напредок во затворањето на преговарачките поглавја, а фокусот е ставен на областите на економската и монетарната унија, статистиката, како и социјалната политика и вработувањето. Доколку привремено се затворат три поглавја од овие области, Црна Гора ќе има вкупно 21 затворено поглавје од 33 што ги отвори во текот на преговарачкиот процес, пишува Банкар.ме.

Одржувањето на денешната Меѓувладина конференција е потврдено во официјалниот календар на Советот на Европската Унија. Ова е продолжување на интензивната динамика на пристапните преговори, при што Црна Гора постигна значителен напредок оваа година.

Последната Меѓувладина конференција се одржа на 14 јули во Брисел, кога привремено беа затворени поглавјата 8 – Конкуренција и 29 – Царинска унија. Со тоа вкупниот број на затворени поглавја достигна 18.

Поглавје 17 – Економска и монетарна унија има посебно значење за Црна Гора поради нејзината специфична монетарна позиција, имајќи предвид дека таа го користи еврото како официјално платежно средство, иако не е членка на еврозоната.

Оваа област опфаќа усогласување на домашното законодавство со европските правила во областа на економската и монетарната политика, вклучувајќи ја независноста на централната банка, забраната за монетарно финансирање на јавниот сектор и координацијата на економските политики.

Напредокот во ова поглавје е важен за долгорочната стабилност на финансискиот систем, институционалната независност на Централната банка на Црна Гора и зајакнувањето на рамката за водење одговорна економска политика.

Во исто време, евентуалното привремено затворање на ова поглавје не би значело автоматско членство во еврозоната, туку потврда за напредок во усогласувањето со европските правила.

Поглавје 18 – Статистика го опфаќа усогласувањето на националниот статистички систем со стандардите на Европската Унија.

Веродостојните и меѓународно споредливи статистички податоци се особено важни за следење на економските движења, состојбата на јавните финансии, пазарот на трудот, инвестициите и планирањето на економските политики.

Усогласувањето со европските статистички стандарди треба да придонесе за поголема транспарентност и квалитет на податоците, што е исто така важно за меѓународните инвеститори, банките и другите финансиски институции.

Поглавје 19 – Социјалната политика и вработување се однесува на трудовото законодавство, заштитата на вработените, безбедноста и здравјето при работа, социјалниот дијалог, еднаквите можности и социјалната вклученост.

Напредокот во оваа област подразбира адаптација на црногорското законодавство кон европските стандарди, заедно со зајакнување на институциите одговорни за нивната примена.

За вработените, европските стандарди треба да значат подобра заштита на работничките права, додека за работодавачите тие ја носат потребата од натамошно прилагодување на работењето кон регулативите што важат на единствениот европски пазар.

На долг рок, реформите во оваа област можат да придонесат за создавање порегулиран пазар на труд, поголема правна сигурност и подобрување на деловното опкружување.

За време на пристапните преговори со Европската унија, Црна Гора ги отвори сите 33 преговарачки поглавја, од кои 18 досега се привремено затворени.

Во текот на 2026 година динамиката на затворање поглавја беше значително забрзана, а последниот резултат беше постигнат во средината на јули, кога беа затворени поглавјата поврзани со конкуренцијата и царинската унија.

Доколку на денешната конференција се затворат три нови поглавја, вкупниот број ќе се зголеми на 21, додека останатите 12 ќе го чекаат исполнувањето на сите потребни услови.

Црна Гора се стреми да ги заврши пристапните преговори до крајот на 2026 година, за да создаде услови за остварување на стратешката цел за членство во Европската унија во 2028 година.

За црногорската економија напредокот во европската интеграција има значење што го надминува формалното исполнување на преговарачките обврски.

Усогласувањето со европските правила треба да придонесе за поголема правна сигурност, постабилна регулаторна рамка, зајакнување на институциите и создавање поповолни услови за привлекување инвестиции.

Особено е важно реформите да се однесуваат на области кои директно влијаат на економската стабилност, транспарентноста на економските податоци и функционирањето на пазарот на трудот.

Но, привременото затворање на преговарачките поглавја не значи автоматски крај на реформите. Европската унија продолжува да го следи спроведувањето на преземените обврски до крајот на целокупниот преговарачки процес, пишува Банкар.