Централните банки во Европа и Азија се соочуваат со предизвикот за зголемување на каматните стапки

Европските централни банки се соочија со притисок од финансиските пазари да ги зголемат каматните стапки во понеделник, бидејќи војната во Иран ги зголеми цените на енергијата и ги разгоре стравовите од нов бран на инфлација.

Инвеститорите ги зголемија очекувањата дека Европската централна банка, Швајцарската национална банка и Шведската централна банка би можеле да ги зголемат каматните стапки до крајот на годината, додека се проценува дека Банката на Англија би можела да го следи истиот пат во 2027 година. Во Азија, се верува и дека централните банки би можеле да ги напуштат плановите за намалување на каматните стапки, па дури и да размислат за нивно зголемување, објавува Ројтерс.

Промената во пазарните очекувања дојде откако некои големи производители го намалија производството на нафта, додека стравовите од продолжени прекини во транспортот ја кренаа цената на нафтата над 119 долари за барел, највисоко ниво од средината на 2022 година.

За многу креатори на монетарни политики, ова потсетува на ситуацијата во 2022 година, кога војната во Украина предизвика енергетски шок и нагло зголемување на инфлацијата, а европските централни банки реагираа релативно доцна со зголемување на каматните стапки. Поради ова искуство, сега постои поголема претпазливост да не се повтори слична грешка.

Според податоците за пазарот на пари, се очекува ЕЦБ да ги зголеми каматните стапки еднаш до јуни или јули, а потоа веројатно уште еднаш до крајот на годината. Шведската централна банка би можела да ги зголеми каматните стапки еднаш или двапати на есен, додека Швајцарската национална банка би можела да реагира во октомври. Сите четири институции ги имаат своите следни состаноци на 18 и 19 март, но тогаш не се очекуваат итни одлуки.

Службениците, особено во ЕЦБ, истакнуваат дека привременото зголемување на цените на нафтата поради конфликтот не мора нужно да ги промени долгорочните изгледи за инфлацијата. Сепак, ако продолжат високите цени на енергијата, ефектите би можеле да бидат значителни. Проценките покажуваат дека во тој случај, инфлацијата во Еврозоната би можела да се зголеми за околу еден процент, додека би била блиску до тоа ниво и во Велика Британија.

Поскапото гориво потоа би се прелеало во остатокот од економијата, зголемувајќи ги трошоците за транспорт и производство, слично на енергетската криза од 2022 година. Централните банки затоа се соочуваат со дилема, дали да ги игнорираат привремените шокови во снабдувањето со енергија, како што диктира стандардната економска теорија, или да реагираат порано за да спречат нов бран на инфлација.

Сепак, некои економисти предупредуваат дека пазарите би можеле да ги преувеличат очекувањата за зголемување на каматните стапки, бидејќи дел од сегашните движења произлегуваат од брзото напуштање на претходните прогнози за намалување на каматните стапки од страна на инвеститорите и од обидите да се заштитат од зголемените ризици на пазарите.