Цените на храната во Турција вртоглаво растат, земјата соочена со турбоинфлација

Цените на храната во Турција вртоглаво се зголемија, земјата е зафатена од турбо инфлацијата. И додека многу Турци се на работ на очај, годинашниот буџет предвидува 82 милиони евра за двете нови палати на претседателот Реџеп Таип Ердоган, објави Дојче Веле.

Веста за маките на турската економија воопшто не е нова. Повеќе од две години турската лира е во состојба на слободен пад. На крајот на 2020 година, претседателот Ердоган со тресок ја повлече ненадејната кочница и најави „нова ера во турската економија“. Следуваа сензационални отпуштања: прво замина шефот на банката за печатење банкноти, а потоа и министерот за финансии, кој е и зет на претседателот. Но, најавениот нов почеток нема никаква врска со тоа, напротив: превирањата дури се засилија. И Турците се погодени токму таму каде што се најранливи, во однос на  цените на храната, кои се качија  до вселената во последните месеци. Заводот за статистика известува дека цените на храната во Турција драматично се зголемија и инфлацијата скокна на 20,6%.

Ова значи дека валутната криза повеќе не е апстрактна опасност – стигна до кујната на секое турско семејство. Овошје, зеленчук, масло, јајца – во последните недели цената на сите нив се зголеми за околу една четвртина, а наовошјето и зеленчукот дури за една третина.

Претседателот Ердоган веднаш порача дека трговците се виновни и најави „строги казни“.

„Ние нема да толерираме малтретирање на граѓаните. () Совесно завршете си ја работата и не измачувајте луѓе“, ги искара Ердоган трговците, најавувајќи дека во наредните месеци ќе се воведе построга регулација на трговијата со храна.

Всушност, Турција има идеални климатски услови за многу продуктивно земјоделство. Како и да е, земјата е принудена да увезува овошје и зеленчук. Критичките набудувачи велат дека инфлацијата на храната главно е предизвикана од владиното дејствување: едноставно затоа што владејачката Партија на правдата и развојот со години е премногу еднострана во промовирање само на градежната индустрија. Економистот Бараш Сојдан објаснува дека во последниве години, многу земјоделски области се претворени во станови за домување затоа што земјоделството носи помал профит.

Сепак, барем парламентарниот Комитет за прехранбени производи прави обиди да му помогне на земјоделството – преку даночни олеснувања, ограничувања на извозот и гаранции за купување. Но, овие мерки не се доволни, рече Беки Ремзи Суикмез, претседател на Земјоделската комора, кој потсети дека е обезбедена дополнителна финансиска помош во скоро сите индустриски развиени земји за време на земјоделската пандемија. Според него, во Турција овие мерки не беа доволни, немаше полесни кредитни услови, немаше поддршка за намалување на трошоците за производство.

Бараш Сојдан, пак, објаснува дека сегашните упатства на Ердоган нема да помогнат за пониски цени. Со цел да се намали притисокот на пазарот врз земјоделците, цените на дизелот и ѓубривата мора да се намалат, рече тој. Тој додаде дека длабоките нерешени длабоки структурни проблеми се основа на инфлацијата поврзана со храната.

Според истражувањето на синдикатот, седум од десет Турци се во долгови и секое второ дете е во опасност од сиромаштија. Сиромаштијата кај работниците е двојно поголема отколку во Европа, со 40% Турци кои живеат под прагот на сиромаштија. Бројот на стечаи во 2020 година исто така се зголеми за 43%. Во исто време, државниот буџет за 2021 година предвидува 82 милиони евра за две нови палати на Ердоган.

Сепак, турскиот претседател не ни помислува на каква било самокритика. Тој рече дека виновни се трговците на мало, сушата и пандемијата. До неодамна тој ги додаваше на оваа листа и „силите на темнината“ и некои странски „терористи“ во прехранбената индустрија кои намерно шпекулираа за надувување на цените на храната.novi pal