Брисел ги смирува Орбан и Зеленски околу нафтоводот „Дружба“

Европската комисија јавно ги повика унгарскиот премиер Виктор Орбан и украинскиот претседател Володимир Зеленски итно да ја смират „запаливата реторика“ околу нафтоводот Дружба, што ги доведе двајцата лидери во невиден директен конфликт. Брисел изјави дека „таквиот јазик не е прифатлив“ откако Зеленски предложи личниот број на Орбан да им се даде на украинските војници, пишува Euronews.

Закани и блокади
Конфликтот ескалираше откако Орбан стави вето на заем од 90 милијарди евра за Украина, одобрен од лидерите на 27-те земји-членки на ЕУ во декември, како одговор на прекинот на снабдувањето со нафта. Во последните 24 часа Орбан се закани дека ќе употреби воена сила за „пробивање на украинската блокада на нафта“.

Зеленски одговори со предлог телефонскиот број на Орбан да им се даде на украинските војници за да го убедат да го укине ветото, што Будимпешта го протолкува како „смртоносна закана“. Во петокот, Унгарија дополнително ја ескалираше ситуацијата со запирање на банкарски конвој кој превезуваше 40 милиони долари, 35 милиони евра и 9 килограми злато наменето за Украина, чин што Киев го осуди како „државен тероризам“.

Брисел повикува на смиреност
„Моментално сме сведоци на ескалација и провокативна реторика“, изјави во петокот Олоф Гил, заменик-главен портпарол на Комисијата. „Веруваме дека таквата реторика од сите страни не е ниту корисна, ниту погодна за постигнување на заедничките цели што ги имаме“. Брисел се најде во центарот на спорот и се обидува да посредува. „Активно разговараме со сите страни за ова прашање“, рече Гил.

Тој додаде дека целта е „сите малку да се смират, да ја намалат реториката и да ги постигнат целите: да преземат сите можни чекори за да извршат притисок врз Русија да ја прекине својата агресивна војна, да испорача заем на Украина и да ја обезбеди енергетската безбедност на нашите земји-членки“. Комисијата, рече тој, ќе продолжи „смирено и доследно да работи со сите страни за да обезбеди исполнување на овие цели“.

Запрашан за изјавата на Зеленски за бројот на Орбан, портпаролот беше директен, редок случај Брисел отворено да го критикува украинскиот лидер. „Ние сме многу јасни, како Европска комисија, дека таков јазик не е прифатлив. Не смее да има закана за земјите-членки на ЕУ“, нагласи Гил.

Спор околу оштетениот нафтовод
Статусот на нафтоводот стана камен на сопнување откако беше погоден од руски напад со беспилотни летала на 27 јануари. Унгарија и Словачка, кои имаат право да увезуваат руска сурова нафта благодарение на ослободувањето од санкции, тврдат дека имаат разузнавачки информации што докажуваат дека Друзба е оперативна и дека била затворена од „политички причини“. Украина, од друга страна, инсистира дека нафтоводот е оштетен и дека не може да продолжи со испораките.

Зеленски изјави дека поправката може да трае до месец и половина, предупредувајќи на опасни услови на терен. „Постојат одредени работи и принципи кои се непроценливи и едноставно не можат да бидат компромитирани“, им рече тој на новинарите во четврток. „Тие (Русите) нè убиваат, а ние мора да му дадеме нафта на Орбан затоа што, кутриот човек, тој не може да ги добие изборите без таа нафта. Тоа е мојот став.“

Дипломатија во сенка на унгарските избори
Високоевропските претставници се вклучени во дипломатските напори за решавање на кризата. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, лично го замоли Зеленски да ги забрза поправките и, според извори запознаени со разговорот, го повика на конструктивност и соработка.

Претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, исто така е вклучен во смирувањето на тензиите. Сепак, драматичната ескалација на заканите ги отежна напорите за помирување. Службениците во Брисел неофицијално признаваат дека Зеленски направил грешка со изјавата за телефонскиот број на Орбан, која унгарскиот премиер сега ја користи во својата изборна кампања.

Ситуацијата е дополнително комплицирана од фактот дека, според анкетите, Орбан заостанува пред изборите закажани за 12 април. Службениците стравуваат дека решавањето на спорот ќе станува сè потешко како што се приближува датумот на изборите.

Судбина на заемот и идни чекори
Како дел од дипломатските напори, Комисијата разгледува и „можна финансиска поддршка“ за забрзување на поправките на Друштвото, рече Гил, без да даде детали. Во меѓувреме, судбината на заемот од 90 милијарди евра останува неизвесна.

Фон дер Лајен минатата недела изјави дека има „опции“ за деблокирање на средствата, но сè уште не разјаснила кои се тие. Датумот на средбата на претседателката на Комисијата со словачкиот премиер Роберт Фицо, кој побарал средба, исто така се разгледува во Брисел.