Безбедноста на Европа „фундаментално преобликувана“ од војната во Украина: Европски самит во Даблин

Безбедноста на Европа е „фундаментално преобликувана“ од војната на Русија во Украина, изјави ирскиот премиер Михал Мартин пред 50 лидери кои се во Даблин на самит.

Република Ирска претседава со претседателството со ЕУ до крајот на годината, а нејзините главни настани, Европската политичка заедница (ЕПЗ) и неформалниот состанок на Европскиот совет, се одржуваат оваа недела.

Земјата се подготвува за настаните со месеци, а гардата (ирската полиција) ја спроведува најголемата безбедносна и полициска операција во историјата на државата.

Меѓу присутните се украинскиот претседател Володимир Зеленски и шефови на држави низ ЕУ. Македонија е претставена од претседателката Гордана Сиљановска-Давкова. На самитот е и канадскиот премиер Марк Карни, што е знак за поголемо зближување на неговата земја со Европа и посебно со ЕУ.

Делови од центарот на Даблин се затворени и во последните денови има големи прекини во сообраќајот во градот.

Државата, исто така, се справува со голем број закани со бомби, кои вклучуваат и лажни информации, врз училишта и медиумски организации во последните денови.

Во четврток, околу 50 меѓународни лидери се собраа во Конгресниот центар во Даблин на состанок на ЕПЗ.

Меѓу нив беа претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и шефот на НАТО, Марк Руте.

Мартин им рече на присутните во четврток дека „нашата европска безбедносна средина е фундаментално преобликувана од бруталната војна на агресија на Русија во Украина“.

„Она што се случува во Украина е спротивно на сите наши вредности и на сè за што се залагаме“.

Обраќајќи им се на лидерите на ЕПС, Зеленски рече дека Европа треба да „обрне внимание“ кога се зборува за безбедносни гаранции.

Тој рече: „Европа навистина треба да обрне внимание кога Американците и Русите зборуваат за ова, не станува збор само за безбедносни гаранции за Украина, туку повеќе за некаков вид нова безбедносна рамка меѓу Европа и Русија и овој пристап ни е малку чуден“.

Тој рече дека војните на рускиот претседател Владимир Путин се за „неговиот став кон другите, а не за некаков вид трајна конфронтација со Европа што беше невозможно да се избегне“.

Се очекува Украина, вештачката интелигенција и хибридните закани низ Европа да доминираат на клучните состаноци на ЕУ во Даблин во четврток и петок.

ЕПЗ е неформален форум за европските лидери да водат политички и стратешки дискусии за прашања од заеднички интерес.

Беше формиран во 2022 година по целосната инвазија на Русија во Украина и се состанува двапати годишно.

Лидерите ќе разговараат за економската безбедност, Украина, хибридната активност во Европа и демократската отпорност.

Хибридното војување или хибридните напади се лабави термини за опишување на невоени методи, на пример, сајбер напади, саботажа или дезинформации, дизајнирани да извршат притисок и да го дестабилизираат противникот.

Претходно, Мартин рече дека дискусиите за европски глас што ќе ја претставува ЕУ на состаноците на САД со Русија за завршување на војната ќе „се случат на маргините“ на самитот.

Тој рече дека Европа е „обединета“ и „не верува во војна“ и е „згрозена“ од „руската инвазија на Украина“.

„Многу земји-членки [на ЕУ] чувствуваат егзистенцијална закана поради она што се случи во Украина и потенцијалот, доколку Украина падне, за понатамошна агресија на европскиот континент“, им рече тој на новинарите.

Американските претставници Џаред Кушнер и Стив Виткоф летаат за Даблин во четврток за да го информираат Зеленски за разговорите со Путин.

Одделно, Мартин и Зеленски посочија дека може да соработуваат во производството на дронови.

Се подразбира дека состанокот не е дел од состаноците на ЕУ што се одржуваат оваа недела.

Во петок ќе се одржи состанок на неформалниот Европски совет, исто така во Конгресниот центар.

Сиљановска-Давкова се обрати на панел дискусијата „Градење на компетитивна Европа – иновација, поврзаност и достапна енергија“, на кој говореше за поврзаноста меѓу европската конкурентност, иновациите, енергетската безбедност и интеграцијата на Западниот Балкан.

Во своето излагање, претседателката истакна дека Европа ја црпи својата сила од способноста различноста да ја претвори во соработка, а соработката во заедничко дејствување, оценувајќи дека токму во оваа способност се наоѓа и еден од клучевите на европската конкурентност.

Говорејќи за Западниот Балкан, претседателката нагласи дека регионот не е надвор од Европа, туку е дел од нејзината историја, инфраструктура и безбедносна архитектура, при што Европа и Западниот Балкан ги опиша како „систем на поврзани садови“, во кој случувањата во еден дел неизбежно влијаат врз другиот.

Прашањето, според Сиљановска-Давкова, не е само како Западниот Балкан подобро да се поврзе со Европа, туку дали Европа може да си дозволи да остане недоволно поврзана со регион што се наоѓа на пресекот на нејзините стратешки правци, енергетски коридори, пазари и човечки потенцијал.

„Секое одложување на поврзувањето е пропуштена можност. Секоја одложена инвестиција има економска последица. И секоја политичка цел има цена којашто не ја плаќаат институциите, туку граѓаните“, истакна претседателката.