Како демократите ќе се обидат да ги укинат царините на Трамп?

Битката за Конгресот е завршена. Царинската војна на претседателот Доналд Трамп штотуку започнува.

Сложената мрежа од царини што Трамп ја исткаја во текот на изминатите две години наскоро би можела да се соочи со својата најголема закана досега, бидејќи демократите се подготвуваат да го користат своето ново законодавно оружје против политиките што станаа заштитен знак на републиканскиот претседател.

Демократите не ги кријат своите планови да ги бомбардираат Трамп и неговите помошници со истраги штом новиот Конгрес ќе положи заклетва. Тие исто така подготвуваат законодавна офанзива за првите 100 часа од нивниот мандат, за време на кои ќе предложат серија закони што би го поништиле поголемиот дел од агендата на Трамп.

И двата правци на дејствување ќе бидат насочени кон невидените царински наметнувања на Трамп – примарна цел што демократите веднаш ја идентификуваа по нивната убедлива победа на среднорочните избори во вторник.

Канада прва на дневен ред

Крајот на царинскиот режим на Трамп, а особено неговата трговска војна против Канада, е потег што демократите „апсолутно мора веднаш да го преземат“, изјави новоизбраниот сенатор демократ од Мичиген, Абдул Ел-Сајед, за емисијата „Morning Joe“ на MSNBC во четврток.

Хаким Џефрис, претставник од Њујорк и лидер на демократското малцинство – кој би можел да стане претседател на Претставничкиот дом на новата сесија на Конгресот – јасно стави до знаење дека укинувањето на царините на Трамп е еден од главните приоритети.

„Треба да го вратиме авторитетот на Конгресот кога станува збор за царините, бидејќи царините на Трамп го прават животот поскап за американските граѓани“, рече тој на прес-конференција кон крајот на август.

Доколку биде избран за претседател на Претставничкиот дом, Џефрис ќе го забрза процесот на донесување закони што ќе го вратат трговскиот авторитет на Конгресот.

Демократите, исто така, го подготвуваат теренот за истраги за царините на Трамп; тие, исто така, ја вклучија оваа тема во нивната победничка изборна кампања, поврзувајќи ги високите трошоци со наводната корупција во кругот на Трамп.

Џејми Раскин, претставник од Мериленд и врвен демократ во Комитетот за правосудство на Претставничкиот дом, на 28 октомври побара од Трамп да достави документација за царинските ослободувања. Раскин тврди дека Трамп го искористил овластувањето за ослободување од царини за да обезбеди „преференцијални договори“ за индустриите чии лидери го обсипале претседателот со подароци. Овие планови веројатно ќе го зголемат притисокот – и правен и политички – со кој веќе се соочија царините на Трамп.

Администрацијата веќе е вклучена во бројни судски случаи што оспоруваат различни делови од царинската политика на владата.

Последната тужба, поднесена на 20 октомври, е насочена кон употребата на закон од времето на Големата депресија од страна на Трамп за воведување царини од 50% на низа канадски производи.

Втората тужба го обвинува Трамп за обид за повторно воведување речиси глобални царини – наречени царини за „Денот на ослободувањето“ од медиумите – кои Врховниот суд ги прогласи за неуставни кон крајот на февруари. Потоа на администрацијата ѝ беше наредено да врати 166 милијарди долари царински приходи собрани според укинатата политика.

Според Уставот на САД, овластувањето за наметнување даноци му припаѓа на Конгресот, а не на претседателот. Со децении, законодавното тело дел од таа моќ ѝ ја довери на извршната власт. Но, Трамп си присвои речиси неограничена власт над царините – а демократите рекоа дека имаат намера да ги вратат под контрола на Конгресот.

„Со секој ден кога Трамп инсистира на неговите неселективни царини за широк спектар на производи што им се потребни на Американците, тој копа подлабоко во џебовите на републиканците кои ја овозможуваат неговата царинска арбитрарност“, рече сенаторот Рон Вајден од Орегон, за кого се очекува да го преземе Комитетот за финансии на Сенатот откако демократите ќе ја преземат контролата.

„Ако демократите случајно имаат доволно големо мнозинство за да го поништат претседателското вето, или ако гласачите вршат притисок врз републиканците да го сторат правилното, ќе има цела низа трговски политики што ќе треба да се преиспитаат“, рече Вајден во изјава за CNBC пред денот на изборите.

„Еден од најочигледните приоритети би бил да се укинат царините на Трамп за Канада, кои ги зголемуваат цените и им штетат на заедниците од двете страни на границата“, рече тој. „Исто така, ќе продолжам да работам за да се осигурам дека Конгресот ќе го задржи последниот збор за царините, така што идните претседатели не можат повторно да ги воведат економски разорните трговски даноци на Трамп.“

„Волстрит џурнал“, цитирајќи го Вајден, објави во четврток дека демократите ја гледаат трговската војна со Канада како „прва цел“ во нивните напори да се спротивстават на царинската агенда на Трамп.

Како што сугерира изјавата на Вајден, правилата на Сенатот ќе им го отежнат на демократите спроведувањето антитарифни мерки.

И покрај убедливата победа во вторник вечерта, партијата сè уште нема да има мнозинство од 60 гласа во Сенатот, што им дава на републиканците клучна алатка за блокирање на законите дури и во нивната ослабена држава.

Трамп е исто така подготвен да се потпре многу на своето право на вето во следниот Конгрес, што е голема пречка за законодавните приоритети на демократите.

За да се поништи претседателското вето е потребно двотретинско мнозинство и во Претставничкиот дом и во Сенатот, што значи дека демократите, дури и со нивните историски изборни добивки, ќе имаат потреба од значителна републиканска помош за да го протуркаат законодавството и покрај противењето на Трамп.

Демократите можеби ќе сметаат дека вреди да се усвои законот дури и ако Трамп стави вето, бидејќи тоа би можело да им помогне да изградат политички наративи во изборниот циклус во 2028 година. Но, тие можеби имаат и други опции.

„Во отсуство на вето со груба сила… коалиција што би обезбедила доволно мнозинство, Конгресот би можел да разгледа други политички решенија, како што се додавање амандмани на законите што мора да се донесат или преговарање со администрацијата“, изјави Кит Џонсон, виш даночен менаџер во групата за царина и меѓународна трговија на BDO, за CNBC во е-пошта.

Како би можел да реагира Трамп

Трамп изјави дека има намера да го искористи своето право на вето за да ги принуди демократите да преговараат. Но, кога станува збор за тарифи, тешко е да се замисли каков договор би можел да прифати Трамп.

Трамп се обиде да ја преобликува трговската, надворешната и економската политика на САД потпирајќи се на своето право да наметнува високи тарифи за увезена стока. Тој ги опишува тарифите како решение од кое сите добиваат, фалејќи ги и како моќна алатка за преговори и како значаен извор на приходи.

По изборите во вторник, Трамп се чини дека сугерираше дека тарифите не се предмет на преговори.

„Ако требаше да ги укинам тарифите… а во моментов имаме 3.000 фабрики во изградба.“ „Секоја фабрика би била запрена“, му рече Трамп на Емон Џаверс од CNBC во телефонски разговор во среда.

Откако ја презеде функцијата во јануари 2025 година, Трамп ги зголеми тарифите за речиси секоја земја во светот, што доведе до серија долготрајни трговски војни, особено со Канада и Кина. Тој инсистира дека Американците не го носат товарот на тие тарифи, иако тарифите се, по дефиниција, даноци за странска стока што ја плаќаат оние што ја увезуваат. Непрофитната Даночна Фондација проценува дека царините на Трамп го зголемиле даночниот товар на просечното американско домаќинство за 820 долари во 2026 година.

Трамп, исто така, постојано го преувеличувал износот на приходите што владата ги собрала преку неговите царини. Пред денот на изборите, тој тврдеше дека царините ќе му овозможат да исплати „дивиденда“ од 5.000 долари на секој возрасен во Соединетите Држави, под услов републиканците да победат во двата дома на Конгресот – план што би чинел приближно 1,2 трилиони долари. Но, според буџетскиот модел на Пен Вортон, тие царини – платени од американските увозници – би собрале вкупно само околу 300 милијарди долари помеѓу јануари 2025 година и јули 2026 година.

Покрај тоа, околу 138 милијарди долари од тоа беа вратени по пресудата на Врховниот суд во февруари. Речиси 20 милијарди долари повеќе од собраните царини сè уште не се вратени.

Повеќето гласачи не го делат оптимистичкиот став на Трамп за царините. Според анкетата на CNBC спроведена на 3 ноември, 65 проценти од испитаниците рекле дека царините ѝ наштетиле на американската економија, додека само 22 проценти рекле дека помогнале.

Останува да се види колку силно републиканците во Конгресот ќе се спротивстават на напорите на демократите.

Некои републикански пратеници се изјаснија против царините за време на кампањата, во време кога нивните политички противници добиваа на предност припишувајќи ја инфлацијата на царините на Трамп и војната со Иран.

Додека се обидуваат да се реорганизираат и да се подготват за изборниот циклус во 2028 година, некои републиканци – кои пред политичкото искачување на Трамп беа во голема мера за слободна трговија – можеби се помалку склони да продолжат да го поддржуваат агресивниот протекционизам на Трамп.