Еуроњуз: Германија врши притисок врз Пленковиќ за Црна Гора

Германската влада го засилува притисокот врз Хрватска да ги реши отворените прашања со Црна Гора за да избегне застој во нејзиното пристапување кон ЕУ. Берлин е активно вклучен во решавањето на проблемот и бара конструктивен пристап од Загреб, потврдија за Euronews четири функционери со директно познавање на ситуацијата.

Хрватска оваа недела ѝ испрати на Подгорица список од осум точки на застој што сака да ги реши пред да завршат преговорите за пристапување. Затоа Германија се обидува да обезбеди процесот на проширување да продолжи без забавување, бидејќи блокирањето на Црна Гора, која се смета за најнапреден кандидат, може да го загрози целиот процес.

Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ изјави во четврток пред самитот на Европскиот совет во Брисел дека постојат прашања што со години ѝ се укажуваат на Црна Гора. „Нема напредок во последните две години“, рече Пленковиќ, додавајќи дека Хрватска била „исклучително конструктивна“ во преговорите.

Нерешени спорови од минатото
Споровите главно се однесуваат на наследството од војните од 1990-тите, кои вклучуваат имотни побарувања и нерешени гранични прашања. Овие проблеми ја загрозуваат целта на Црна Гора да стане 28-ма членка на ЕУ до 2028 година.

Хрватската страна нагласува дека истрагата за воените злосторства и обештетувањето на жртвите се услови што Подгорица мора да ги исполни за да ги заврши преговорите. Во исто време, Загреб се соочува со обвинувања дека ги активирал споровите во последен момент за да го зголеми притисокот врз Подгорица. Хрватска, од друга страна, одговара дека станува збор за долгогодишни проблеми и дека нејзините барања се симболични по природа.

Дипломатски ангажман и критики
Европската комисија, исто така, се приклучи на разговорите во последните недели, а неколку земји-членки се обидуваат да спречат билатералните прашања да го застојат процесот. Франција сака да избегне проблеми со проширувањето поради внатрешно-политички околности, додека Луксембург ја критикува практиката на користење на процесот на пристапување за решавање на меѓусебните спорови.

Иако неколку влади разговараат со Хрватска, најсилниот притисок доаѓа од Берлин. Германија неодамна понуди да посредува, но оваа понуда сè уште не е спроведена. Владата на канцеларот Фридрих Мерц сака да дејствува како непристрасен посредник, плашејќи се дека билатералните спорови би можеле да го загрозат целиот процес на проширување.

Ставот на Хрватска беше пречекан и со јавни критики, вклучително и од шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас. Таа на маргините на самитот изјави дека билатералните прашања не треба да го блокираат процесот на пристапување.

Геополитички влогови и трка со времето
Функционерите на ЕУ стравуваат дека расположението кон проширувањето може да се промени ако пристапувањето на Црна Гора не се заврши наскоро. Изборите се закажани следната година во неколку клучни земји-членки, вклучувајќи ја и Франција, каде што Марин Ле Пен, позната по својот скептицизам кон понатамошното проширување, води на анкетите.

Пристапувањето на Црна Гора се случува во услови кога Брисел ја користи политиката на проширување за зајакнување на врските со соседите во услови на тензии со Русија. Бидејќи Црна Гора е прва на ред за членство, застојот поради билатерални прашања би можел негативно да влијае на другите кандидати – Албанија, Молдавија и особено Украина, чие пристапување е поврзано со идните мировни преговори со Москва.

Црна Гора би била и првата земја што ќе влезе во блокот според новата методологија на проширување. Оваа година, Подгорица претседава со Берлинскиот процес, иницијатива за регионална соработка во Западен Балкан, и тесно соработува со германската влада. Во овој контекст, Германија се залага за нови модели на проширување, како што е статусот на „придружен кандидат“ за Украина. Затоа, Германија верува дека, имајќи ги предвид напорите на Подгорица и геополитичката ситуација, од клучно значење е да се направи чекор напред во пристапувањето на Црна Гора, за да не запре процесот на проширување.