Смрт во Русија: Што е пневмонична чума и како се шири?
Светската здравствена организација (СЗО) побара од Русија повеќе информации за смртта на работничка во сибирска лабораторија за истражување на чума. Причината за смртта сè уште не е целосно разбрана, што предизвика медиумски шпекулации. Руските власти го истражуваат случајот и велат дека сите луѓе кои имале контакт со истражувачот имале негативни резултати од тестот за пневмонична чума.
Што е пневмонична чума?
Пневмонската чума е тешка инфекција на белите дробови и е опишана како најопасна форма на чума. Постојат уште две форми на болеста: бубонска чума, која ги зафаќа лимфните јазли и септикемична чума, која го напаѓа крвотокот. Пневмонската чума може да се развие ако некое лице веќе има една од овие две форми. Симптомите вклучуваат тешкотии при дишењето, болка во градите и кашлање крв. Се смета за поопасна од бубонската чума, но е и поретка. Секоја година низ целиот свет се регистрираат помеѓу 1.000 и 3.000 случаи на сите форми на чума, претежно бубонска, претежно во централна Африка. Сепак, болеста се јавува и во Русија, Индија, Кина и САД.
Професорот Пјеро Олијаро, експерт за заразни болести на Универзитетот во Оксфорд, објаснува дека чумата не исчезнала. „Бактеријата што ја предизвикува, Yersinia pestis, сè уште постои во животинските резервоари во многу делови од светот. Околу 200 видови глодари можат да ја носат бактеријата, а нејзините живеалишта се широко распространети во Америка, Евроазија и Африка. Како резултат на тоа, спорадични случаи кај луѓето продолжуваат да се јавуваат. Надзорот, мерките за контрола на инфекциите и ефикасниот третман со антибиотици се важни алатки за ограничување на влијанието на болеста“, рече Олијаро.
Како се шири?
Чумата е заразна болест предизвикана од бактерии што се наоѓаат кај малите цицачи и нивните болви. Луѓето можат да се заразат преку каснување од заразена болва или преку контакт со заразено животно. Пневмоничната чума може да се пренесе и од човек на човек. Преносот се случува кога заразено лице кашла и испушта капки во воздухот, кои ги вдишува друго лице, но ова обично бара близок контакт. Болеста може да се развие и ако инфекцијата се прошири на белите дробови кај лице со септикемична чума. Се смета дека пневмонската чума била главната форма на болеста за време на пандемијата на Црната смрт од 14 век, која уби милиони луѓе во Европа.
Д-р Занија Стаматаки, вонреден професор по вирусна имунологија на Универзитетот во Бирмингем, ја нагласува важноста на лабораториските студии за вакви болести. „Разбирам зошто идејата за чума во лабораторија звучи вознемирувачки, па затоа вреди да се објасни зошто се спроведуваат вакви истражувања. Чумата не е историска болест. Таа сè уште е ендемска кај популациите на глодари низ Африка, Азија и Америка, а човечките случаи, вклучително и пневмонската форма, се јавуваат секоја година. Дијагностиката, развојот на вакцини и следењето на отпорноста на антибиотици бараат лаборатории кои ги зачувуваат и проучуваат живите организми. Оваа работа е клучна за подготовка за можни епидемии“, рече Стаматаки.
Дали може да се лекува?
Според Светската здравствена организација, пневмоничната чума има многу краток период на инкубација, понекогаш само 24 часа. Експертите истакнуваат дека болеста е скоро секогаш фатална ако не се дијагностицира и лекува навремено. Сепак, чумата добро реагира на антибиотици ако третманот се започне рано.
Д-р Малик Гибани, клинички вонреден професор на Империјал колеџ во Лондон, рече дека инфекцијата се смета за сериозна закана за јавното здравје. „Пневмоничната чума е многу сериозна болест. Некои учебници наведуваат дека стапката на смртност без третман е 100 проценти, иако е тешко да се добијат многу прецизни бројки во денешно време. Болеста може да се лекува со антибиотици, особено ако се започне рано. Затоа, на луѓето со висок ризик може да им се понуди превентивна антибиотска терапија или карантин“, објасни Гибани.
Нејасно за случајот во Русија
Во рускиот случај, сè уште не е потврдено дали починатото лице воопшто било заразено со пневмонична чума. Руските власти изјавија дека тестовите не покажале „никакви микроорганизми поврзани со професионалните активности на пациентот“, па затоа останува нејасно што точно се случило. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Вашингтон „многу внимателно“ го следи случајот, додека Центрите за контрола и превенција на болести (CDC) изјавија дека „нема индикации за поширока закана за Соединетите Американски Држави“. Извршната управа за здравје и безбедност на Велика Британија соопшти дека собира информации и дека ризикот за населението на Велика Британија е „многу низок“.