Унгарско-британскиот автор Дејвид Залеј ја доби Букеровата награда за 2025

Лондон–  Авторот Дејвид Залеј стана првиот унгарско-британски автор што ја освои наградата Букер. Неговиот роман „Месо“(Flesh), приказна за преминот од сиромаштија  во богатство што ги истражува класата и моќта, беше опишан како „извонреден, единствен роман“ од претседателот на жирито, Роди Дојл.

Извадок од книгата, изведен од раперот Стормзи, беше прикажан на церемонијата во Лондон, на која присуствуваа познати гости, меѓу кои и актерот од „Белиот лотос“, Џејсон Исак, комичарката Сара Паско, Рут Џонс од „Гавин енд Стејси“ и ветеранот комичар Сер Лени Хенри.

Залеј, кој претходно беше номиниран во потесен избор во 2016 година за „Сè што е човекот“, доби 50.000 фунти и трофеј доделен од минатогодишната победничка Саманта Харви.

Шестото дело на авторот, медитација за моќта, го следи животот на тинејџерот Иштван од Унгарија, кој на крајот се префрла од војската во друштво на супербогатите од Лондон.

Залеј рече: „Ова не беше нужно многу лесна книга за пишување. Почнав со неа веднаш откако напуштив друг роман и затоа имаше многу големо чувство на притисок, како што можете да замислите, да ја направам оваа книга добра затоа што, мислам дека иако можеби е во ред да се откажеш од еден роман, откажувањето од два би ми било доста тешко психолошки.

„И не секогаш се справував толку добро со притисокот. Не секогаш се справував толку грациозно и толку мудро со него.“

Залеј, кој е роден во Канада и живеел во Велика Британија, Либан, Унгарија и Виена, претходно изјави за „Фронт Роу“ на BBC Radio 4 дека сака да напише книга „која се протега помеѓу Унгарија и Лондон и вклучува лик кој не се чувствувал баш дома на ниту едното место“.

Поранешниот добитник на наградата Букер, Дојл, рече: „Судиите дискутираа за шесте книги на потесниот избор повеќе од пет часа.

„Книгата на која постојано се навраќавме, онаа што се издвојуваше од другите одлични романи, беше „Месо“ – поради нејзината единственост. Никогаш не сме прочитале нешто слично на неа. Во многу погледи е мрачна книга, но е задоволство да се чита.

„На крајот од романот, не знаеме како изгледа протагонистот, Иштван, но ова никогаш не се чувствува како недостаток; сосема спротивното.

Некако, отсуството на зборови – или отсуството на зборовите на Иштван – ни овозможува да го запознаеме Иштван.

„На почетокот од книгата, знаеме дека тој плаче затоа што лицето со кое е му вели да не плаче; подоцна во животот, знаеме дека оќелавува затоа што му завидува на косата на друг маж; знаеме дека тагува затоа што, на неколку страници, воопшто нема зборови.

„Не мислам дека сум прочитал роман што го користи белиот простор на страницата толку добро.“ Како авторот, Дејвид Залејј, да го поканува читателот да го пополни просторот, да го набљудува – речиси да го создаде – ликот со него.

„Текстот е оскуден и тоа е неговата голема сила. Секој збор е важен; празнините меѓу зборовите се важни.

Книгата е за живеењето и чудноста на живеењето, и, додека читаме, додека ги вртиме страниците, се радуваме што сме живи и го читаме – го доживуваме – овој извонреден, единствен роман.“

Панелот, во кој беше вклучена и ѕвездата од „Сексот и градот“, Сара Џесика Паркер, разгледа 153 книги и бараше најдобро дело од долгометражна фикција од писатели од која било националност, напишано на англиски јазик и објавено во Велика Британија и/или Ирска помеѓу 1 октомври 2024 година и 30 септември 2025 година.

Залеј не е единствениот писател од унгарско потекло што ја освоил наградата Букер, бидејќи Ласло Краснахоркаи, кој ја освои годинешната Нобелова награда за литература, ја освои Меѓународната награда Букер во 2015 година.

Претходни добитници на наградата Букер се Сер Салман Ружди, Казуо Ишигуро, Маргарет Атвуд и Дама Хилари Мантел.