Украинците добиваат моќна алатка, добиваат информации за само 15 минути: „Ова изгледа како револуција во воената технологија“

Украинските сили во последните месеци добиваат ново оружје во технолошката трка со Русија – сателитски снимки кои можат да стигнат до војниците на бојното поле во речиси реално време.

Украинските сили добиваат побрз пристап до комерцијални и владини сателитски снимки, што им овозможува да детектираат промени на теренот, да лоцираат руски војници и опрема и поточно да насочуваат напади со беспилотни летала. Ова е технолошки напредок кој би можел да игра сè поважна улога во војната на исцрпување.

Украинските сили во последните месеци добиваат ново оружје во технолошката трка со Русија – сателитски снимки кои можат да стигнат до војниците на бојното поле во речиси реално време. Според „Њујорк тајмс“, оваа технологија им овозможува на украинските оператори на беспилотни летала многу побрзо да детектираат руски позиции, да ги следат промените на теренот и да насочуваат напади врз цели кои во меѓувреме би можеле да ја променат локацијата.

До неодамна, доставувањето сателитски снимки до војниците на фронтовските линии можеше да трае со денови. Тоа го направи помалку корисен за напад врз подвижни цели, како што се групи војници или екипажи на беспилотни летала што се кријат во куќи и други објекти. Сега, некои слики може да се добијат за само 15 минути, додека испораката обично трае неколку часа.
Американскиот весник опишува операција на украински тим што се обидувал да лоцира руски оператори на беспилотни летала на територија окупирана од Русија во јужна Украина. Руските војници биле во куќа оддалечена околу 50 километри од украинскиот тим. Украинските оператори подготвиле дрон со средна големина со две бомби, додека тим за поддршка ја следел целта користејќи сателитски снимки. Новите снимки покажале бело возило паркирано пред куќата. За украинските војници, ова бил важен индикатор дека целта е таму. „Целта е потврдена“, рекол еден од операторите, кој го користи борбениот повик Тики. Нивното возило всушност било еден вид мобилен команден центар, опремен со компјутери за поврзување со комерцијални сателити.

Еден од новите системи, развиен од холандската компанија Bravo1Alpha, овозможува сателитски снимки да се прикажуваат на преносна конзола за игри. Операторите можат да го користат за пребарување цели, планирање на траекторијата на дронот и во одредени околности, активирање на неговото оружје. Сепак, нападите сè уште бараат одобрение од претпоставените команданти, што треба да ја намали можноста за погрешен напад.

Украина и претходно користела сателитски снимки, со помош на сојузнички влади и приватни компании. Но, нивниот пристап долго време е ограничен, а снимките се претежно резервирани за повисоки нивоа на команда и стратешко планирање. Тоа постепено се менува. Американската комерцијална компанија Вантор, која соработува со Украина со години, неодамна лансираше шест нови сателити, со што нејзината констелација се искачи на вкупно десет.

Според Вил Кокос, главен службеник за трансформација на компанијата, нивните сателити сега можат да покријат до седум милиони квадратни километри секој ден. Тие можат да снимаат иста област дури 15 пати на ден. Оваа фреквенција им овозможува на војниците да споредуваат слики и да бараат навидум мали промени – нови траги од возила, паднати дрвја, расчистени области или други знаци дека воена опрема е скриена на одредена локација. „Всушност, им го предаваме сателитот. Тие му кажуваат што да пука“, рече Кокос.

Развојот на сателитското извидување доаѓа во време кога беспилотните летала играат сè поважна улога во војната во Украина. Големите концентрации на тенкови, војници и логистичка опрема што беа вообичаени на почетокот на војната сега се многу потешки за наоѓање. Руските сили сè повеќе ја кријат својата опрема во засолништа и други заштитени позиции. „Не сме виделе тенк во нашиот полк шест месеци. Оние што ги имаат се скриени во засолништа“, рече мајорот Микола Колесник, командант на 422-от независен полк за беспилотни системи на Украина. Во такви околности, станува клучно не само да се има беспилотно летало што може да изврши напад, туку и да се знае каде е целта.

Сателитските снимки можат да помогнат дури и кога целта не е видлива од воздух. Украинските војници опишаа за „Њујорк тајмс“ случај во кој на прв поглед не беше можно да се види никаква воена цел во шума во регионот Херсон. Сепак, со споредување на сателитските снимки во текот на неколку недели, беа забележани траги што водат до шумата, кои не беа присутни на претходните слики. Видеото што следеше потоа ги покажа последиците од нападот и уништените возила. Роберт Толаст, воен експерт од лондонскиот Кралски институт за обединети услуги, верува дека ова е голем технолошки пресврт. „Севкупно, ова се чувствува како револуција во воената технологија“, рече тој.

Иако сателитското извидување им даде на украинските сили нова предност, тоа не значи дека операциите станаа лесни или безбедни. За време на една операција, украинскиот тим не можеше да лансира дрон бидејќи електронското војување што го користеа за блокирање на руските системи ја блокираше и сопствената опрема. Првиот обид за напад врз куќа во која беа сместени руски оператори на беспилотни летала беше прекинат по руското бомбардирање. Над неа летаа беспилотни летала „шахед“ и моќни лизгачки бомби. Неколку дена подоцна, кога ситуацијата се смири, украинскиот тим се обиде да изврши уште еден напад. Сателитските снимки направени по ударот покажаа две големи дупки на покривот на куќата.