Трамп му се заканува на Оман. Зошто?

Американскиот претседател Доналд Трамп се закани дека ќе го бомбардира Оман ако оваа држава од Персискиот Залив „застане на патот“ на САД. Заканата доаѓа во време кога Оман преговара со Иран за навигација низ Ормускиот теснец, кој стана една од клучните точки на жариштата на војната и глобалната енергетска криза, објави Асошиејтед Прес.

Трамп оваа недела му рече на новинар на Фокс њуз дека САД ќе го бомбардираат Оман ако се меша во американските интереси, користејќи пцовка. Ова не е негова прва таква порака. Министерството за надворешни работи на Оман сè уште јавно не одговори на неговите зборови.

Двајца регионални функционери тврдат дека заканата на Трамп е поврзана со фактот дека Оман и Иран се блиску до договор за режимот на навигација низ Ормускиот теснец. Оман се обидува да ја задржи својата улога на медијатор од почетокот на војната, но поради својата позиција се најде помеѓу Вашингтон и Техеран.

Преговорите меѓу САД и Иран оттогаш се заглавени. Рокот од 60 дена за привремениот договор истече, а Трамп сега вели дека не се планирани нови разговори со Иран. Разговорите меѓу Иран и Оман остануваат единствениот потврден дипломатски канал околу самиот теснец.

Техеран тврди дека двете страни финализираат заедничка изјава, додека Оман даде многу малку детали. Трамп е под дополнителен притисок бидејќи претходно вети брз крај на војната, слабеење на Иран и подобар нуклеарен договор, додека Иран во меѓувреме ја претвори контролата врз навигацијата низ Ормускиот теснец во важен преговарачки адут.

Според регионалните претставници, договорот што го дискутираат Иран и Оман би можел да предвиди бродови што влегуваат во Персискиот Залив преку рута контролирана од Иран и излегуваат низ област контролирана од Оман. Се разгледува и можноста за наплата на такси.

Иран ги опишува разговорите како обид за воспоставување побезбедна навигација, почитувајќи го суверенитетот на двете крајбрежни држави и неговите безбедносни интереси. Сепак, конечниот договор, наводно, зависи и од тоа дали САД ќе ја укинат блокадата на иранските пристаништа.

Оман ги опиша разговорите претходно овој месец како конструктивни, но ги осуди честите напади врз бродови. Глобалниот сообраќај на нафта и гас низ теснецот останува со намален капацитет, со постојана закана од понатамошни напади.

Оман има население од нешто повеќе од пет милиони и традиционално одржува добри односи и со западните земји и со Иран. Ѝ дозволува на американската војска да ги користи неговите капацитети, но одбранбената соработка со Вашингтон не е толку развиена како онаа на Обединетите Арапски Емирати и другите сојузници од Заливот.

За разлика од некои други земји во регионот, Оман не беше директно погоден од ирански ракети за време на војната. Имаше извештаи за напади со беспилотни летала врз оманските пристаништа, но Иран не ја презеде одговорноста за нив, а Оман јавно не го обвини.

Султанатот со години се залага за дијалог со Иран и постојано дејствуваше како посредник помеѓу Техеран и Западот. Во сегашниот конфликт, дел од таа улога ја презедоа Катар и Пакистан, но Оман останува клучен поради неговата контрола врз јужната страна на Ормутскиот теснец.

Заканите на Трамп затоа доаѓаат во време кога Оман се обидува да се договори за правилата за навигација со Иран, додека Вашингтон се обидува да го врати слободниот премин низ теснецот. Не е познато дали заканите ќе ги забрзаат преговорите или дополнително ќе ги комплицираат.