Таргетирањето на постројките за десалинизација ќе го „пресуши“ Блискиот Исток

Бахреин соопшти дека иранскиот напад со беспилотни летала предизвикал материјална штета на постројка за десалинизација на вода во земјата, што е прв пат една земја од Персискиот Залив да пријави дека е таргетиран таков објект во текот на осумте дена од војната меѓу Иран и САД и Израел.Нападот во неделата доаѓа еден ден откако иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека постројката за десалинизација на слатка вода на островот Кешм во јужен Иран била нападната од САД.

„Снабдувањето со вода во 30 села е засегнато. Нападот врз инфраструктурата на Иран е опасен потег со сериозни последици. САД го поставија овој преседан, а не Иран“, напиша тој на X во саботата.

Иако Техеран сè уште не коментираше за нападот во Бахреин, тоа покрена прашања за ранливоста на земјите од Заливот, кои зависат од постројките за десалинизација за поголемиот дел од нивното снабдување со вода. Може ли безбедноста на водата во Заливот да се гарантира во услови на проширување на воените цели за да се вклучат енергетски и други цивилни локации?

Постројките за десалинација првенствено ја претвораат морската вода во вода погодна за пиење, како и за наводнување и индустриска употреба. Процесот на десалинизација вклучува отстранување на сол, алги и други загадувачи од морската вода со помош на термички процес или технологии базирани на мембрана. Според Министерството за енергетика на САД, системите за десалинизација „ја загреваат водата така што таа испарува во пареа, оставајќи нечистотии, а потоа се кондензира назад во течност за човечка употреба“. Во меѓувреме, десалинизацијата базирана на мембрана вклучува „класа на технологии во кои солената вода поминува низ полупропустлив материјал што ја пропушта водата, но ги задржува растворените цврсти материи како соли“. Повеќето земји во Советот за соработка на Заливот (GCC) користат обратна осмоза бидејќи е енергетски ефикасна техника.

Зошто постројките за десалинизација се важни за Заливот?

Водата е оскудна во регионот на Заливот поради сушната клима и нередовните врнежи од дожд. Земјите во Заливот исто така имаат многу ограничени природни слатководни ресурси. Подземните води, заедно со десалинираната вода, сочинуваат околу 90 проценти од главните водни ресурси во регионот, според извештајот од 2020 година на Истражувачкиот центар за Заливот.

Но, во последниве години, бидејќи подземните води исто така почнаа да се влошуваат како резултат на климатските промени, земјите од Персискиот Залив почнаа во голема мера да се потпираат на енергетски интензивна десалинизација на морска вода за да ги задоволат своите потреби за вода. На бреговите на Арапскиот Залив, кои се протегаат од Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ) до Кувајт, се наоѓаат повеќе од 400 постројки за десалинизација, обезбедувајќи вода за еден од регионите со најголем недостиг на вода во светот.

Според истражувачки труд од 2023 година објавен од Арапскиот центар Вашингтон, земјите-членки на GCC сочинуваат околу 60 проценти од глобалниот капацитет за десалинизација на вода, произведувајќи речиси 40 проценти од вкупната десалинизирана вода во светот. Околу 42 проценти од водата за пиење во ОАЕ доаѓа од постројки за десалинизација, додека таа бројка е 90 проценти во Кувајт, 86 проценти во Оман и 70 проценти во Саудиска Арабија. Саудиска Арабија, исто така, произведува повеќе десалинизирана вода од која било друга земја.

Десалинизацијата, исто така, одигра клучна улога во овозможувањето на економскиот развој во регионот, според Насер Алсајед, истражувач за животна средина специјализиран за земјите од Персискиот Залив.Тој забележа дека по откривањето на нафта кон крајот на 1930-тите, земјите од Персискиот Залив имале многу ограничени природни слатководни ресурси и не можеле да ги задоволат барањата создадени од растот на населението и проширувањето на економската активност.

„Затоа беа воведени постројки за десалинизација“, изјави тој за Ал Џезира, додавајќи дека важноста на десалинизираната вода во поддршката на развојот на Заливот често се занемарува.

„Како резултат на тоа, таргетирањето или прекинувањето на постројките за десалинизација би го ставило поголемиот дел од економската стабилност и раст на регионот во значителен ризик“, рече тој.

„Второ, десалинизацијата е главен извор на свежа вода за повеќето држави од Заливот, особено за помалите и земјите со висок дефицит на вода, како што се Бахреин, Кувајт и Катар. Бидејќи оваа вода првенствено се користи за човечка консумација, десалинизацијата носи силна хуманитарна димензија и е од суштинско значење за одржување на секојдневниот живот во регионот, што го прави секое нарушување на овие објекти особено значајно за населението“, додаде тој.

Иран, исто така, користи постројки за десалинизација кои се инсталирани во крајбрежните области како што е островот Кешм во Заливот. Но, Иран, исто така, има многу реки и брани и не е толку зависен од постројките за десалинизација како другите земји во регионот на Заливот.

Ако постројката за десалинизација биде нападната, какво е влијанието?

Големата зависност на Заливот од постројките за десалинизација го направи ранлив во време на конфликт.За време на Заливската војна од 1990-1991 година, ирачките сили намерно уништија поголем дел од капацитетот за десалинизација на Кувајт, а штетата врз неговото водоснабдување беше сериозна.

Раха Хакимдавар, хидролог, изјави за Ал Џезира дека на долг рок, нападот врз овие постројки може да влијае и врз домашното производство на храна, кое главно користи подземни води.

„Сепак, притисоците од конкурентските потреби можат да ја одвлечат оваа вода од домашното производство. Ова може да биде особено предизвикувачко бидејќи регионот е исто така многу зависен од увоз на храна и се соочува со потенцијални предизвици за безбедноста на храната поради компромитирањето на Ормутскиот теснец“, рече Хакимдавар, кој е виш советник на деканите на Универзитетот Џорџтаун во Катар и на Earth Commons.

Извештајот на ЦИА од 2010 година (PDF) исто така предупреди дека иако „националната зависност од десалинизирана вода значително варира меѓу земјите од Персискиот Залив, нарушувањето на постројките за десалинизација во повеќето арапски земји може да има повеќе последици отколку губењето на која било индустрија или стока“.

Според Алсајед, влијанието на нападот на постројка во регионот, сепак, зависи од локалното сценарио.

„За Саудиска Арабија, која е најмалку зависна од десалинизација и има значителен географски простор, капацитетите на Црвеното Море обезбедуваат отпорност. ОАЕ има 45-дневно складирање на вода во согласност со нивната стратегија за безбедност на водата до 2036 година, па затоа се воспоставени планови за непредвидени ситуации за управување со потенцијални нарушувања“, рече тој.

„Ефектите веројатно ќе се почувствуваат поостро во помалите држави кои се многу зависни од десалинизацијата како Катар, Бахреин и Кувајт, кои имаат минимални стратешки резервоари“, истакна тој.

„Најзначајното влијание, според мене, е психолошко“, рече Алсајед. „Водата е неопходна за човечкиот живот, а перцепцијата за ризик може да предизвика страв и паника, што е особено предизвикувачко во сегашната средина во регионот и каде што властите работат на одржување на мирот.“

Како може да се гарантира безбедноста на водата?

Додека нападите врз земјите од Заливот продолжуваат, а целта е енергетската и цивилната инфраструктура, Алсајед истакна дека е важно земјите од Заливот да ја гледаат безбедноста на водата како регионално прашање, а не како независна грижа за секоја земја-членка.

„Земјите треба поблиску да се координираат и да соработуваат. Советот за соработка во Заливот (GCC) има силна платформа за подготовка за предизвиците со водата, но не ја искористил целосно“, рече тој.

Алсајед истакна дека Обединетата стратегија за вода на GCC 2035 година бара од сите земји-членки да имаат национален интегриран план за енергија и вода , но тоа сè уште не е постигнато.

„Без разлика дали преку унифицирани мрежи за десалинизација, споделени регионални стратешки резерви на вода или диверзификација на целите за водни ресурси, ова е начинот да се започне нова ера за зајакнување на безбедноста на водата во Заливот“, рече тој.

Хакимдавар, хидрологот, рече дека нема замена за десалинизацијата во GCC во блиска иднина. Но, таа додаде дека земјите од GCC можат да се потпрат на стратешки резервоари за складирање вода – многу земји одржуваат големи резерви на вода што можат да ги снабдуваат градовите неколку дена или подолго.

„Земјите исто така можат да ги диверзифицираат системите за водоснабдување, а исто така да инвестираат во помали, подистрибуирани постројки за десалинизација напојувани од обновлива енергија за да се намали зависноста од неколку многу големи објекти“, додаде таа. (Ал Џезира)