Сенката од „Брегзит“ се надвисна над Канада по референдумот за независност на Алберта

Борбен лидер принуден да свика референдум за одвојување за да го одврати бунтот – а потоа ветува дека ќе води кампања против него. Тврдења дека просперитетот е украден од далечни елити и дека може да се поправи со гласање за напуштање. Мрморење за странско мешање.

Сенката на „Брегзит“ се надвисна над прериската провинција Алберта, додека малцинството инсистира на гласање за отцепување од Канада. И повторно беше таму во четврток вечерта кога премиерката на Алберта, Даниел Смит, го откри заплетканото референдумско прашање на нејзината влада за иднината на западната покраина – и во сериозноста на потенцијалниот исход и во хаотичната природа на неговиот израз:

„Дали Алберта треба да остане покраина на Канада или Владата на Алберта треба да го започне правниот процес потребен според канадскиот Устав за да одржи обврзувачки покраински референдум за тоа дали Алберта треба да се одвои од Канада?“

Збунувачката синтакса на прашањето го одразува неговото мачено потекло: политика на негодување во прериите, импровизирана уставна теорија, лична амбиција, внатрешни борби, бодење зад грб, горчлив судски спор – и невидено кршење на податоци.

Но, сецесионистичките напори предизвикаа предупредувања за потенцијално катастрофална штета во време кога Соединетите Американски Држави отворено размислуваа за поткопување или дури и за анексирање на Канада.

„Аналогијата со ‘Брегзит’ се појавува одново и одново – и со добра причина. Не само што беше лошо осмислен, туку Дејвид Камерон го стави на гласање, а потоа водеше кампања против него – што е токму она што Даниел Смит рече дека ќе го направи“, вели Дуан Брат, професор по политички науки на Универзитетот Маунт Ројал во Калгари.

Во последните месеци, Смит се обиде да ги смири сепаратистите и федералистите во нејзината Обединета конзервативна партија – во провинцијата каде што анкетите покажуваат дека мнозинството не е заинтересирано за отцепување.

„Како и Камерон, ова е за поделба во партијата на Смит. Но, колку и да беше тешко и комплицирано гласањето за ‘Брегзит’, ова е распаѓање на земјата“, рече Брат. „А ‘нејасното прашање’ што го поставува нејзината влада значи дека никој не е среќен.“

Брат го нарече обраќањето на Смит „најпроканадскиот говор што сум го слушнал“, но забележа дека нејзината одлука непотребно да го спроведе гласањето предизвика брз потсмев.

Градоначалникот на Едмонтон, Ендру Нак, го нарече обидот на Смит за отцепување „катастрофален“. Кори Хоган, федерален пратеник од владејачките либерали, рече дека „внатрешните политички проблеми“ на Смит станале „национална криза“ и предупреди дека „збунувачкото референдумско прашање на референдум нема да реши ништо“.

Дури и сепаратистите, луѓето што Смит сакаше да ги смири, го мразат. Бидејќи гласањето е нејасно и необврзувачко, многумина го сметаа за предавство на нивните напори. Еден истакнат сепаратистички лидер рече дека Смит „го погледнала секој жител на Алберта во очи и им лажела во лице“, нарекувајќи ја „најнечесниот и најкорумпиран лидер во мојот живот“. Друг напиша дека Смит „ја предала“ својата база.

Минатиот месец, сепаратистите триумфално доставија кутии со повеќе од 300.000 потписи во корист на референдум на кој ќе се праша дали жителите на Алберта сакаат да се отцепат. Но, неколку дена подоцна, напорите беа потресени од откритијата дека групата нелегално добила пристап до вредни и „неверојатно доверливи“ податоци од приватни избори, што предизвика истраги и од изборните службеници и од полицијата. Пробивот на податоците, еден од најлошите во канадската историја, предизвика обвинувања меѓу провинциската влада и изборната агенција.

Прашањата за интегритетот на 300.000 имиња на петициите беа навидум нерешени неколку дена подоцна, кога судот го поништи целиот обид. Судија пресуди дека провинцискатавлада не презела чекори за консултации со Првите Нации, чии договори со Круната датираат од пред создавањето на Алберта. Во четврток, Нацијата Кри од Старџен Лејк ја нарече УЦП „недемократска, авторитарна и спремна да се потчини на каприците на гласно, луто малцинство“.

Герсон рече дека напорите на УЦП да ги смири сецесионистите во покраината биле апсурдни, комични – и вознемирувачки.

„Тука нема средина. Ова е прашање со да или не. Не можете да водите нијансиран разговор за работите за кои не се согласуваме. Тоа е сведено на нешто многу попримитивно и племенско“, рече таа за ерозијата на јавната дебата. „А тоа може да отвори многу темни работи кај населението.“

Сепаратистите им ветија на гласачите автономија од федералната влада и огромно богатство од ресурсите на покраината. Но, други се скептични, особено поради стравувањата дека Соединетите Американски Држави, кои претходно сугерираа дека би можеле да се обидат да влијаат врз сепаратистичките напори, би можеле да ја искористат неизвесноста за дополнително да ги разгорат тензиите во регионот. (Гардијан)