Пратениците од владејачката коалиција дадоа виза за задолжувањето од 260 милиони евра, за опозицијата ова е почеток на финансиска агонија
Со 65 гласови „за“, 14 против и ниту еден воздржан Собранието денеска го донесе законот за задолжување за општи буџетски потреби во износ од 260 милиони евра. Како што рече заменик-министерот за финансии, Николче Јанкуловски, заемот ќе се користи за општи буџетски потреби, за финснсирање на капиталните инфраструктурни проекти и за враќање на старите долгови, меѓу кои и еврообврзницата од 700 милиони евра, земена во 2020 година.
Каматата ќе биде варијабилна, пресметана врз основа на шестмесечниот ЕУРИБОР зголемен за 2,1 отсто. Македонија ќе се задолжи кај КфВ ИПЕКС банк ГмбХ, Банко Билбао Визкаја Аргентарија, Ерсте гроуп бханк АГ, АКА Аусфухкредит-Гезелшафт мбХ и Мерил Линч интернатионал, заемот ќе се повлече во една транша согласно роковите и условите утврдени во Договорот, а рокот за отплата е седум години, на девет еднакви полугодишни рати, со вклучен грејс-период од три години. Македонија ќе им плати на заемодавачите еднократна провизија во износ од 1,4 процент од износот на заемот, а на агентот на заемодавачите ќе му плаќа 12.500 евра провизија годишно.
Опозицијата која беше против овој Закон, оцени дека заемот е доказ за фискалната исцрпеност на државата и за буџет што се потешко ја одржува сопстевната ликвидност.
– Кога од лева страна имате приходи, а од десна расходи, оној дел што недостига, како во секоја нормална економија, се финансира со позајмувања на домашен и надворешен пазар. Ништо не е случајно, ништо не е ново, ниту инцидентно, за да правиме циркуз или да се манипулира со јавноста. Граѓаните се доволно свесни и сериозни и нема да потклекнат на тие трикови што претседателот на опозицијата упорно ги наметнува во јавноста. Станува збор за финансирање на општи буџетски потреби, на капиталните инфраструктурни проекти што ги реализира оваа Влада и на сервисирање на старите долгови, меѓу кои и таа еврообврзница од 700 милиони евра земена во 2020 година. Половината предвреме ја вративме, бидејќи толку ни беше дозволено од имателите на обврзницата, а остатокот ќе биде во јуни 2026 година, без нови дополнителни задолжувања. Овие средства имаат за цел да обезбедат континуирана ликвидност на буџетот, поддршка на планираните јавни инфраструктурни проекти и уредно сервисирање на постојниот долг на државата, потенцира заменик-министерот, образложувајќи го предлог-законот за заемот што треба да се донесе по скратена постапка.
Според пратеникот од СДСМ, Фатмир Битиќи, зад триумфалната реторика на Владата за екномијата, стои исцрпена фискална позиција. Битиќи обвини и дека оваа точка од дневниот ред не дошла до пратениците по редовен, парламентарен пат, туку со демонстрирање политичка сила и заобиколување на процедурата.
-Од Владата слушаме големи зборови за економски подеми, но овој закон е економската реалност – Владата се задолжува со 260 милиони евра за буџетска ликвидност, рефинансирање и општи буџетски потреби. Ако економијата е толку силна, зошто на Буџетот му е потребна парична инфузија за ликвидност? Одговорот е дека зад триумфалната реторика стои исцрпена фискална позиција. Владата бараше 300 милиони евра, а договорила само 260. Оваа разлика е директна економска порака која треба да се прочита – финансиските пазари не се водат од прес-конференции, банките ја мерат спосбноста за отплата на долгот, а референтни точки им се дефицитот, јавниот долг, ликвидноста, каматниот товар, динамиката на приходите и кредибилитетот на фискалната политика. Кога Владата бара одреден износ, а добива помал од очекуваниот, значи дека довербата има цена, а во овој случај и граници. Меѓународните финансиски пазари ја корегираат розовата проекција од „Илинден ска“ бб, рече Битиќи.
Неговиот партиски колега, Митко Трајчулески оцени дека ова задолжување е почеток на финансиска агонија за државата.
-Државата е во финансиска агонија, буџетот се распаѓа, владата трупа нови долгови. Денес на дневен ред, по скратена постапка, имаме закон за задолжување на државата во износ од 260 милиони евра кај комерцијални банки. Најодговорниот човек во државата, кој треба денеска да биде тука во Собранието и да објасни не само пред народните избраници, туку и пред македонските граѓани по однос на овој заем – денеска го нема тука во Собранието. Тоа е министерката за финансии, која држеше беседи и делеше покани преку Фејсбук по однос на разрешување на одредени прашања и објаснувања. Меѓутоа денеска гледаме како таа гордо, комитски избега од оваа седница, каде што треба да се дадат клучните одговори на прашањата кои ги загрижуваат граѓаните, затоа што денес зборуваме за народни пари, односно за пари на граѓаните. Втора работа која ја одбележува оваа седница и овој закон е бруталното кршење на процедурите во Собранието. И на овој начин уште еднаш се докажува дека кога се пари во прашање, кога буџетот е во ваква кризна ситуација каква што е, власта е спремна на сè и на целосно прекршување на Деловникот, правилата и процедурите во Собранието. ова не е нешто што не беше очекувано, затоа што ние неколку пати укажувавме – и кога се носеше Буџетот за 2025 година и кога се носеше Буџетот за 2026 година – на целосно погрешното буџетско планирање од страна на Министерството за финансии. Укажувавме на тоа дека приходната страна вештачки се напумпува за да се стави во корелација со дефицитот. Укажувавме на сите овие работи кои денеска ни се случуваат, истакна Трајчулески.
Од ВМРО-ДПМНЕ им порачаа дека немаат кредибилитет да зборуваат за задолжување зашто додека биле на власт ја задолжиле Македонија колку сите влади претходно.
-СДСМ ја закопа Македонија во долгови, а сега се обидувате да се прикажете како спасители на јавните финансии. Во ваше време јавниот долг екслодираше, излезе од контрола. Милијарди плаќаме за вашите долгови, не отплаќаме само главниците што ги создадовте, туку и огромни камати што значат помалку за болници, училишта, општини. Притоа, продолжувате со лаги, клевети и политичка паника наместо да покажете минимум скромност. Немавте никаков капитален проект и инвестиција, а глумите загриженост за задолжување. Не направивте ништо, барем оставете ги да работат тие што знаат. Овој кредит е земен по најповолните услови на пазарот. Немојте да правите и натаму штета на државата за што сте махери, порачаа пратениците од владејачкото мнозинство.
И Малиша Станковиќ од Социјалистичка партија потсети на задолжувањата од шпретходната власт.
-Економијата не е шведска маса па да си земете што сакате. Не кажавте ниту една реченица за 700-те милиони евра долг што вашата вчда ги направи, а оваа Влада треба да ги плати или за 50-те милиони евра солидарен данок, рече Станковиќ.
По оваа точка претседателот на Собранието Африм Гаши ја прекина седницата зашто за 14. точка, рече, нема услови за работа. За продолжението на 102. седница пратениците ќе бидат дополнително известени.
Битиќи: Граѓаните ќе платат над 60 милиони евра само за камати од новото задолжување на Владата
Пратеникот на СДСМ, Фатмир Битиќи, на денешната прес-конференција во Собранието предупреди дека новото задолжување на Владата од 260 милиони евра ќе чини многу поскапо земјаќи ја предвид високата камата, при што само за камати државата ќе плати 58 и 64 милиони евра.
Битиќи посочи дека цената за ваквото скапо задолжување ќе ја платат граѓаните уште пред да се почувствува каков било економски ефект.
– Според актуелниот шестмесечен ЕУРИБОР од 2,562 % и договорената маржа од 2,10-процентни поени, овој заем во моментот би чинел околу 4,66 % годишно. Во зависност од конечниот распоред на отплата, државата би платила приближно меѓу 58 и 64 милиони евра само за камати, а со еднократниот надоместок од 3,64 милиони евра директниот финансиски товар се движи од 61 до 67 милиони евра, без дополнителните агенциски и други трошоци. Ова е реалната цена што граѓаните ќе ја платат уште пред да почувствуваат каков било економски ефект – рече Битиќи.
Тој смета дека „парите од новото задолжување нема да бидат искористени за подобрување на животниот стандард на граѓаните, туку за криминалните тендери на Владата“.
– Најстрашно е што овие пари не одат кај граѓаните, не одат за повисок стандард, туку за партиски тендери, омилени фирми и луксузирање на власта. Затоа, СДСМ, како што најави, ќе се спротивстави на ова задолжување – рече Битиќи.
Тој посочи дека за две години Владата создала рекордно ниво на нов долг.
– За две години Мицкоски создаде нов долг од 2,5 милијарди евра, а јавниот долг се зголеми на историски највисоки 11 милијарди евра, долг што ќе го плаќаат идните генерации – рече Битиќи.