По Полска и Унгарија и Словачка го забрани увозот на жито од Украина

Словачка им се придружи на Полска и Унгарија со еднострано запирање на увозот на жито и други прехранбени производи од Украина за да ги заштити своите земјоделци во одлуките што Киев и Европската комисија ги критикуваа како неприфатливи.

ЕУ би очекувала централноевропските држави „да излезат со некое објаснување“, рече висок функционер, откако Полска и Унгарија ги објавија своите забрани во текот на викендот, а Словачка го следеше примерот во понеделникот. Бугарија, исто така, рече дека размислува за забрана.

Официјалниот претставник рече дека ниските глобални цени и побарувачка значат дека големи количини на украинско жито остануваат во блокот наместо да се продаваат, додавајќи: „Постои проблем… ќе видиме што можеме да направиме во наредните недели и месеци“.

По руската инвазија на Украина минатата година, некои пристаништа на Црното Море беа блокирани, а украинското жито – кое е значително поевтино од она што се произведува во ЕУ – остана во централна Европа главно поради логистичките тесни грла.

Презаситеноста и падот на цените силно ги погодија локалните земјоделци и претставуваа неодложен политички проблем, особено за полската владејачка националистичка партија Право и правда (ПиС), која инаку беше една од најжестоките поддржувачи на Украина од почетокот на војната, но се потпира на поддршката од руралните гласачи и се соочува со неизвесни избори оваа година.

Украинското жито барем треба да биде дозволено да транзитира низ Полска, изјави во понеделникот министерот за земјоделство на Украина, Микола Солски, кога во Варшава започнаа итни разговори за решавање на спорот меѓу двете земји. „Првиот чекор… треба да биде отворање на транзитот, бидејќи тоа е многу важно и тоа е нешто што треба да се направи безусловно, а потоа ќе разговараме за други работи“, рече тој.

Солски рече дека украинските земјоделски производи испорачани во и преку Полска претставуваат околу 10 отсто од вкупниот извоз на храна на земјата – витален сектор на нејзината економија опустошена од војната – а Унгарија има дополнителни 6 отсто.

Полска по вонредниот состанок на владата во саботата попладне објави дека забранува увоз на повеќе земјоделски производи од Украина, вклучително и оние кои конечно се наменети за други земји, барем до почетокот на јули. „Никогаш нема да ги оставиме земјоделците без помош“, напиша на Твитер полскиот премиер Матеуш Моравјецки. Министерот за економски развој, Валдемар Буда, во неделата потврди дека забраната е „целосна, вклучително и за транзит низ Полска“.

Министерот за земјоделство на земјата, Роберт Телус, рече дека забраната е неопходна за „да се отворат очите на ЕУ за фактот дека се потребни дополнителни одлуки кои ќе овозможат производите од Украина да одат длабоко во Европа, а не да останат во Полска“.

Унгарскиот министер за земјоделство, Иштван Наѓ, подоцна во саботата изјави дека забраната на Будимпешта за увоз од Украина на жито и маслодајни семиња, како и други земјоделски производи, вклучувајќи овошје, зеленчук, млечни производи, говедско, свинско месо и јајца, ќе трае до 30 јуни. Наѓ рече дека Унгарија и Полска – кои се вмешани во долготрајни конфликти со Брисел за независноста на судството, слободата на печатот и правата на ЛГБТК+, и кои им се задржани средствата од ЕУ – дејствуваат „во отсуство на значајни мерки на ЕУ“.

Портпаролот на Европската комисија за трговија и земјоделство рече дека трговската политика е ексклузивна надлежност на ЕУ и дека едностраните активности „не се прифатливи. Во вакви предизвикувачки времиња, од клучно значење е да се координираат и усогласат сите одлуки во рамките на ЕУ“. (Гардијан)