Патоказите што ги најави Лајен ќе бидат дел од годишните извештаи на ЕУ за кандидатите

Европската комисија е подготвена официјално да го поддржи рокот за пристапување на Албанија во 2027 година преку нов патоказ, кој исто така ќе вклучува листа на клучни задачи на кои Тирана ќе мора да се фокусира за да го заврши процесот до крајот на следната година.
Европската комисија работи на финализирање на процесот на пристапување на Албанија до декември 2027 година – временска рамка што Тирана долго време ја промовираше и која сега треба да добие официјално признавање во претстојните патокази на ЕУ за проширување, изјавија претставници на ЕУ за „Еуроњуз“ (Euronews).

Сепак, иако претставниците на Комисијата ја поддржуваат оваа амбиција, извршното тело на ЕУ вообичаено не одредува рокови за пристапување, бидејќи проширувањето треба да биде процес заснован на заслуги.

„Како што знаете, проширувањето не функционира врз основа на датуми. Но, колку повеќе земјата се приближува кон крајот на техничкиот дел од пристапувањето, толку повеќе можеме да зборуваме за тоа или да ги користиме годините како одредници“, изјави во јули комесарката за проширување Марта Кос.

Тоа наскоро ќе се промени. Во нејзиниот говор за состојбата на Унијата пред Европскиот парламент минатата недела, претседателката на Комисијата, Урсула фон дер Лајен, најави серија „патокази“ за земјите-кандидати.

„Наскоро ќе предложиме патокази за кандидатите што постигнале најголем напредок“, рече Фон дер Лајен, спомнувајќи ги Украина, Молдавија и Западен Балкан како земји чија иднина е во ЕУ.

Се очекува патоказите да утврдат индикативна временска рамка за да им дадат на земјите-кандидати појасна насока, налик на стратегијата за проширување од 2002 година, која го отвори патот за пристапувањето на 10 нови членки во т.н. „Голем прасок“ (Big Bang). Патоказите ќе бидат вклучени во пакетот за проширување на Комисијата, нејзината годишна проверка на процесот на пристапување што се очекува кон крајот на октомври, кој исто така вклучува проценки специфични за земјата и препораки за следните чекори.

Во овој контекст, Комисијата изготвува извештај за проценка на завршните критериуми дали земјата-кандидат ги исполнила поставените критериуми за да се смета дека ги исполнила условите за пристапување, особено во правосудството и владеењето на правото, таканаречените „фундаментални“.Во случајот на Албанија, планот е да се вклучи список на клучни резултати во кои ќе се наведат реформите и мерките потребни за затворање на преостанатите празнини во критериумите.

Тоа веќе беше случај со Црна Гора, каде што Комисијата го искористи процесот на завршни критериуми за да ги утврди конкретните реформи и резултати што треба да ги  испорача.Списокот на резултати има за цел јасно да им сигнализира на земјите-кандидатки каде лежат приоритетите, поттикнувајќи ги да ги завршат чекорите што недостасуваат.

„Во суштина, Комисијата виде дека овој пристап добро функционираше со Црна Гора и тие сакаат да го реплицираат“, изјави за „Еуроњуз“ функционер на ЕУ.