На БиХ и се закануваат загуби од 250 милиони евра поради производството на струја од јаглен
Компаниите од Босна и Херцеговина би можеле да изгубат повеќе од 250 милиони евра годишно доколку земјата не се приклучи на системот за плаќање прекуграничниот данок за извоз на јаглерод (CBAM) воведен од Европската унија за да ги поттикне земјите кои не се членки да престанат да произведуваат електрична енергија од фосилни горива.
Од 1 октомври 2023 година, Европската комисија го воведе Механизмот за прилагодување на границите на јаглеродот (CBAM) кој се однесува на земјите кои не се членки кои извезуваат стоки во ЕУ. До почетокот на 2026 година тие земји можат да се приклучат на тој механизам и да плаќаат прекуграничен данок во тие земји, а доколку не го сторат тоа, нивната стока дополнително ќе се оданочува во ЕУ.
„Дојдовме до заклучок дека потенцијалните загуби за БиХ, доколку наскоро не влеземе во системот за тргување со јаглерод, би изнесувале меѓу 150 и 250 милиони евра“, изјави во вторникот претседателот на Надворешно-трговската комора на БиХ, Вјекослав Вуковиќ.
Тој објасни дека компаниите од БиХ извезуваат 70 отсто од стоките на пазарот на Европската унија и предупреди дека стоките ќе станат неконкурентни доколку компаниите треба да плаќаат дополнителни даноци во ЕУ. CBAM вклучува производи од областите на цемент, алуминиум, вештачко ѓубриво, електрична енергија, производство на железо и челик.
Со воведувањето на обврската за плаќање прекуграничен данок, Европската унија се обидува да ги поттикне земјите кои не се членки да ја започнат енергетската транзиција и да инвестираат во обновливи извори на енергија. Босна и Херцеговина произведува најголемо количество електрична енергија со согорување на јаглен во термоелектраните.
Од вкупно 17 терават часови електрична енергија, дури 10 се однесуваат на производство во термоцентрали во две електроенергетски компании со седиште во Сараево и Требиње. Само ЕП на Хрватската заедница Херцег-Босна, со седиште во Мостар, ја произведува целата своја енергија од обновливи извори користејќи вода и ветер.