МЕПСО бара зголемување на цената на струјата, а другите компаниии – да поскапи парното

Растот на цените на енергенсите на светските пазари ги натера енергетските компании да побараат корекција на тарифите. МЕПСО бара зголемување на цената за пренос на електрична енергија за речиси 98 отсто, додека четирите компании во секторот за топлинска енергија бараат ново поскапување на парното, наведувајќи дека цената на природниот гас во октомври е повисока за околу 60 отсто во споредба со онаа врз основа на која беше донесена последната одлука.

Доколку Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) ги одобри барањата, граѓаните би можеле да се соочат со повисоки сметки за струја и за греење во текот на претстојната зима. Сепак, конечниот ефект ќе зависи од одлуките на регулаторот и од тоа колкав дел од предложените зголемувања ќе биде прифатен.

МЕПСО бара преносната тарифа за електрична енергија од 1 јануари 2027 година да се зголеми за 97,68 отсто, од сегашните 0,3018 на 0,5966 денари за киловат-час. Барањето е доставено на 16 октомври, а доколку биде целосно одобрено и се пренесе трошокот врз потрошувачите, сметките за струја би можеле да пораснат за околу четири до пет проценти само по овој основ.

Со вклучен ДДВ од 18 отсто, дополнителниот трошок би изнесувал околу 0,35 денари за киловат-час. Тоа значи приближно 70 денари повеќе месечно за потрошувачка од 200 киловат-часови, 139 денари за 400, 209 денари за 600 и 278 денари за 800 киловат-часови. За домаќинство што сега плаќа околу 3.000 денари за 400 киловат-часови, сметката би можела да достигне околу 3.140 денари доколку другите тарифи останат непроменети. Ова е илустративна пресметка, а не конечна проекција.

МЕПСО за 2027 година бара регулиран приход од 3,39 милијарди денари, наспроти 1,88 милијарди денари одобрени за годинава, што е зголемување од околу 80 отсто. Истовремено, планираниот обем на пренесена електрична енергија се намалува од 6,24 на 5,68 милијарди киловат-часови. РКЕ треба да ги анализира трошоците на компанијата и да утврди колкав дел од бараниот приход е оправдан.

Ново поскапување се најавува и кај парното во Скопје. Барања за ревидирање на актуелната цена доставиле „ЕСМ Производство“, „ЕСМ Снабдување“, „ЕСМ Дистрибуција“ и „Енерџи еколонг“, компанијата што претходно работеше под името „Скопје Север“.

Од РКЕ потврдиле дека како главна причина за барањата компаниите ја наведуваат високата цена на природниот гас. Од ЕСМ информираат дека, според нивните пресметки, гасот во октомври е поскап за околу 60 отсто во споредба со цената врз основа на која беше донесена последната одлука за парното во јули.

– Висината на евентуалната промена на цената зависи од повеќе фактори, при што клучно влијание има цената на гасот на берзите. Актуелните прогнози укажуваат на раст на цената на природниот гас, пред сè како резултат на тековните геополитички случувања на Блискиот Исток, кои предизвикуваат нестабилност на глобалните енергетски пазари – соопштија од ЕСМ.

Доколку биде одобрено, ова ќе биде трето поскапување на парното годинава. Во јануари цената беше зголемена за пет проценти, меѓу другото поради потребата од инвестиции во мрежата и санирање на дефектите. На крајот од јули, РКЕ одобри дополнително зголемување од речиси шест проценти, кое стапи во сила на 1 август.

Засега нема конечна одлука за новата цена на парното, ниту за преносната тарифа на МЕПСО. Врз конечната цена на струјата за 2027 година ќе влијаат и другите компоненти, меѓу кои трошоците за производство и за дистрибуција. Доколку пораснат и тие, сметките би можеле дополнително да се зголемат, додека делумно одобрување на барањето на МЕПСО би значело помал ефект врз потрошувачите.

Конечните одлуки на РКЕ ќе покажат колкав дел од зголемените трошоци ќе падне на товар на граѓаните. Речиси двојно повисоката преносна тарифа не значи двојно поскапа струја, ниту растот на цената на гасот за 60 отсто автоматски значи толкаво поскапување на парното. Сепак, двете барања создаваат дополнителен притисок врз семејниот буџет во пресрет на зимата.