Меѓународната вселенска станица би можела да биде оперативна до 2032 година

Меѓународната вселенска станица би можела да продолжи да работи малку подолго од претходно очекуваното.

Орбиталната лабораторија, која е дом на ротирачки екипаж на астронаути од ноември 2000 година, моментално е предвидено да биде деорбитирана на крајот на 2030 година, меѓутоа, новонацртаниот американски закон за овластување на НАСА го поместува тоа пензионирање за две години, до 30 септември 2032 година.

Целта на продолжувањето на МВС е да „се избегне јаз во континуираното човечко присуство и можности во LEO (ниска Земјина орбита), со што се избегнува отстапување на лидерството на Кина пред да бидат подготвени комерцијалните станици“, напиша Комитетот на американскиот Сенат за трговија, наука и транспорт во резимето на законот, кој го одобри во среда, 4 март.

На пример, во септември 2025 година, комитетот одржа расправа насловена како „Лоша месечина во подем“, на која се нагласи важноста на враќањето на астронаутите на површината на Месечината со програмата „Артемис“ на НАСА, пред Кина да може да го изведе тој подвиг. Да ве потсетиме дека Кинезите имаат намера да го сторат ова до 2030 година. Сепак, не сè се вртеше околу приказната за Месечината.

„Ова е клучен момент за вселенската програма на нашата нација. Америка мора да го задржи лидерството во ниската Земјина орбита, а воедно да воведе нова ера на истражување со Артемида“, рече тој за време на сослушувањето во септември.

Лидството на Америка во LEO е под закана, а Кина доби човечка основа во оваа орбита во 2021 година, кога го лансираше централниот модул на својата вселенска станица Тиангонг. Нацијата ја заврши изградбата на тримодуларната Тиангонг во облик на „Т“ кон крајот на 2022 година и очигледно планира да ја користи до средината на 2030-тите.

Во меѓувреме, САД планираат да ја заменат застарената ISS со една или повеќе комерцијални бази. НАСА го поттикнува развојот на вакви станици преку својата програма „Commercial LEO Destinations“, која од своето основање во 2021 година додели повеќе од 500 милиони долари, од кои поголемиот дел отиде кај „Blue Origin“ и „Voyager Technologies“ на Џеф Безос, компаниите што ги водат планираните проекти за вселенските станици „Orbital Reef“ и „Starlab“.

И други гранки се во изградба. На пример, калифорнискиот стартап „Vast“ неодамна собра 500 милиони долари за својата планирана станица „Haven-2“, а „Axiom Space“ со седиште во Хјустон има за цел да управува со сопствена база, која ќе се состои од модули првично лансирани и приклучени на МВС.

Компаниите зад сите овие комерцијални вселенски станици планираат да ги стават во функција пред 2030 година, но новиот закон за овластување сугерира дека Сенатскиот комитет е скептичен во врска со нивната способност да го исполнат тој рок.

Всушност, тој ѝ наложува на НАСА да не започнува со постепено укинување на МВС додека не стане оперативен наследник.

„Откако една или повеќе комерцијални вселенски станици ќе бидат способни да обезбедуваат услуги на Националната администрација за аеронаутика и вселена, Администраторот ќе го започне процесот на уреден, управуван премин на операциите од Меѓународната вселенска станица до давателите на комерцијални услуги на таков начин што ќе се одржи континуирано човечко присуство“, се наведува во законот.

Сè уште има многу што треба да се разгледа во Законот за овластување на НАСА, кој беше воведен во март 2025 година. Верзијата штотуку ја усвои Сенатот е ревизија на тој оригинален закон.

На пример, законот го отфрла планираното намалување на финансирањето на НАСА од 24 проценти од страна на претседателот Доналд Трамп, со што се издвојуваат 24,7 милијарди долари за НАСА за фискалната 2026 година и 25,3 милијарди долари за фискалната 2027 година. Буџетското барање на Трамп издвојува само 18,8 милијарди долари за НАСА за тековната година. Законот, исто така, ѝ наложува на НАСА да започне со изградба на база со екипаж на Месечината, што веќе е клучна цел на програмата „Артемис“.

„Лунавната база ќе биде способна за долгорочно живеење, како и за роботски и човечки индустриски операции за унапредување на науката, технологијата и стратешките интереси. Одржливото човечко и роботско присуство на лунарната база ќе поддржи приоритетни научни истражувања што ги поставуваат темелите за успешна мисија на Марс“, соопшти Сенатскиот комитет за наука во соопштение за медиумите во среда.

Усвојувањето низ комисијата е само еден чекор во процесот на усвојување на законот за овластување на НАСА. За да стане закон, ќе мора да биде одобрен и од целиот Сенат и од Претставничкиот дом, а потоа да биде потпишан од претседателот Трамп.