Кои се екстремните десничари кои маршираат низ Србија

Без разлика дали се на маргините или во политичкиот мејнстрим во Србија, секогаш постоел одреден број екстремно десничарски организации кои понекогаш понеуспешно откажувале разни настани со кои не се согласувале, заплашувале ранливи групи, доаѓале во конфликт со властите, а понекогаш работеле за нив.

Така, една од нив, Народната патрола, закажа протест против „замена на населението“ за петокот, 24 октомври. Лидерот на Народната патрола, Дамњан Кнежевиќ, бил уапсен поради, како што објави РТС, сомневања за расна дискриминација, бидејќи во едно интервју рекол дека во петок ќе се занимава со мигрантите, но и со луѓето што престојуваат во шатори пред парламентот.

Од друга страна, антифашистите од Белград одржааа и контрасобир. Како што наведоа во соопштението, собирот на Народните патроли шири омраза и повикува на насилство врз мигрантите, првенствено од африканско и азиско потекло, под маската на лажна загриженост за безбедноста и благосостојбата на српскиот народ.

Иако Народните патроли се најпознати по организирање антиимигрантски собири, тие не се единствената екстремно десничарска организација што успева да преживее и покрај, барем, сомнителните ставови и идеологија што, експлицитно или не, вклучува расизам, но и дискриминација кон други ранливи групи и членови на други националности.

Меѓу најпознатите движења од овој тип во јавноста се Левијатан и Српската десница, чии претставници Павле Бихали и Миша Вациќ, заедно со Горан Давидовиќ Фирер, поранешниот водач на забранетата организација Национални строј, се здружија за да ја формираат Партијата на српските националисти претходно оваа година.

Иако Националната машина беше забранета во 2011 година, а Давидовиќ беше осуден седум години подоцна за поттикнување верска, расна и национална омраза, во 2020 година таа пресуда беше поништена и Давидовиќ се врати во Србија без пречки и ги објави своите политички активности.

Од друга страна, Српската десница и Левијатан често беа проследени со обвинувања дека соработувале со режимот на СНС, а самиот Вациќ беше вработен во Канцеларијата за Косово и Метохија.

Левијатан беше доведен и во контакт со властите. Како што изјави за весникот „Нова“ Борис Кнежевиќ, поранешен член на тоа движење, Бихали се фалел со „добри односи со Небојша Стефановиќ, сега Вулин и целата Дирекција за криминалистичка полиција (УКП)“.

Како што објасни Кнежевиќ, Бихали рекол, кога Александар Вулин станал министер за полиција, дека е „негов човек“.

Социологот Дарио Хајриќ за „Данас“ изјавува дека екстремно десничарските движења сè уште постојат денес бидејќи тие функционираат во поголема или помала мера како една од многуте гранки на СНС, која е наменета за улични акции кои често ги преминуваат границите на законот, т.е. насилство, заплашување на поединци и организации и создавање атмосфера на страв во јавноста.

„Авторитарните режими го користат стравот како алатка – кога некое лице е исплашено, потребна му е заштита, а тоа најмногу го рекламираат режимските строги сили. Во моментов, имаме наводни закани од една од овие организации насочени кон Ќациланд, бидејќи нејзините членови се чини дека одеднаш – по повеќе од седум месеци – откриле дека во центарот на градот има камп на паравоениот режим“, вели нашиот соговорник.

Зборувајќи за честото појавување на екстремните десничари во прорежимските медиуми, Хајриќ вели дека од „сојузот“ на владата и екстремната десница не треба да се прави идеолошко прашање.

„Нивната улога е повеќеслојна. Прво, тие се таму за да го направат СНС да изгледа како партија на центарот, умерена опција што нè брани нас и Европа од неконтролирано насилство. Секако, по една година прогресивци кои удираат во автомобили и кршат глави, не е сериозно да се зборува за тоа сега“, тврди соговорникот на Данас.

Од друга страна, според Хајриќ, другата улога на тие партии е да соберат со себе дел од гласачите кои станале одбивни кон СНС и повторно да ги вратат кај Вучиќ по изборите.