Историчарот Класиќ: „Денес во Хрватска има поголеми усташи од самите усташи“

Хрватскиот историчар Хрвое Класиќ вчера беше гостин во емисијата „Преглед на денот “ на телевизијата Н1, каде што, меѓу другото, коментираше за тркалезната маса одржана во парламентот на тема „Научен пристап кон истражување на жртвите од Јасеновац“, организирана од парламентарните на две крајно десничарски партии. На оваа дебата се негираше дека Јасеновац бил логор, па дури и се зборуваше дека имињата на жртвите биле лажирани.

Тој рече дека одржувањето на тркалезната маса не е само срам, туку оцени и дека такво нешто може да биде нелегално. „Член 352, став 2, од Кривичниот законик наведува дека негирањето или значителното минимизирање на геноцидот е кривично дело казниво со затвор до три години“, рече тој. Тој додаде дека вчерашните настани, како и настаните од пред неколку месеци, а во принцип и настаните од последните 35 години, силно го потсетуваат на приказната околу „За дом спремни“ (ЗДС).

„Денес имаме поголеми усташи од самите усташи. На пример, во 1991 година, партијата ХСП го воведе ‘За дом спремни’ и рече дека тие се усташи, дека се организираат на 10 април затоа што тогаш е основана НДХ, и дека се именувани по Рафаел Бобан затоа што бил усташ, и дека го имале ЗДС затоа што тоа бил усташки поздрав. А 35 години подоцна зборуваме за некаков стар хрватски поздрав и како луѓето што го вовеле тогаш дури и не мислеле дека се усташи. Па, луѓе, имате весници од тоа време во кои сè е убаво напишано“, рече тој.

„Усташите сè признаа на судењето“

Тој вели дека ситуацијата во случајот Јасеновац е уште полуда. „Ги имаме мемоарите на Едмунд Везенмаер, ополномоштен претставник на Хитлер за НДХ, кој бил ужаснат кога ги видел злосторствата извршени во Јасеновац. Тој ги опишал како „неверојатни“. А усташите признале сè на судењето, знаејќи дека ќе бидат осудени на смрт за овие злосторства. Имаме документ во кој се вели за Јасеновац: „Можеме да примиме бесконечен број луѓе“, што значи дека тие убивале луѓе, а усташот Љубо Милош го опишува сето ова“, рече тој.

Потоа праша што имаме денес? „Ситуација во која усташите се бранат од самите усташи. Од она што самите го признаа дека го сториле тоа. Не сум шокиран од фактот дека постојат такви луѓе, постојат и во Германија, но би завршиле во затвор пет години за нешто слично. Тие се во нашиот парламент. Истиот парламент што донесе закон дека геноцидот не може да се негира. Шокиран сум“, рече историчарот.

Тој сметаше за неверојатно што оваа тема сè уште се дискутира на овој начин. „Докажано е дека некои имиња се повторувале во Јасеновац, но е објаснето зошто. Да ве потсетам, најмалку луѓе биле убиени во Јасеновац, повеќе луѓе, особено Срби, беа убиени насекаде на друго место. Се спомена Јадовно, цела низа ливади, шумички каде што биле убиени луѓе. Што е со нив? Тие го негираат списокот, но каде се луѓето? Каде отишле? Зошто не се јавиле, ако се спасиле сами? Неверојатно е што имаат таква храброст… Но, зошто и да немаат, во оваа Хрватска тоа стана мејнстрим. И не би рекол дека ова е ревизионизам, ова е отворен усташство. Она што е во прашање овде е што усташиството се обидува да се прифати како прифатлива форма на хрватски патриотизам“, додаде Класиќ.

Класиќ, исто така, ја коментираше изјавата на претседателот на хрватскиот парламент Гордан Јандроковиќ, кој, зборувајќи за тркалезната маса, рече дека одговорноста за она што е кажано не е на парламентот, туку на парламентарниот клуб што ја организираше тркалезната маса. Историчарот имаше порака за ХДЗ.

„Нека кажат дека во 1991 година, Туѓман, Манолиќ, Бобетко… и сите тие партизани, комунисти, офицери на ЈНА ни подметнаа да го „славиме антифашизмот и дека го имаме во Уставот, затоа ќе покренеме иницијатива за негово отстранување“. Сепак, имам идеја, нека ги поканат српските ревизионистички историчари и нека почнат да им кажуваат во парламентот дека ништо не се случило во Вуковар, дека немало логори или убиени Хрвати на Овчара или Банија… Дали би им дале простор? Секако дека не“, изјави тој за Н1.

Кога го прашаа каде почнува или завршува линијата на ревизионизмот, за која некои од партијата ДОМиНО велат дека е легитимна, тој рече дека е пожелно да се ревидира врз основа на нови научни достигнувања, додавајќи дека нема спор околу тоа. Сепак, додаде дека тоа не е поентата тука. „Во последните 35 години немавме проблем дали нешто е усташко, туку дали нè вознемирува тоа што е усташко. Во овој случај, не ме вознемируваат овие ревизионисти затоа што се незначителни во светот на науката и хрватското општество, ме вознемируваат овие политичари до нив. Колку се подготвени да замижат и колку се подготвени да релативизираат, кога се подготвени да го сторат тоа за најголемиот срам на хрватската историја? Ако ги гледаат овие криминалци како патриоти, што ќе се случи утре во овој бран на десничарски екстремизам“, рече тој и праша што да очекува од луѓето што ги доведоа ревизионистите во парламентот вчера.

Тој одговори и на прашањето како да се спроведе проверка на фактите за да биде научно оправдана и можеби презентирана во парламентот. „Од 1945 до 1990 година, историографијата беше идеологизирана од комунистичката идеја, тенденциозно и селективно. Во таа смисла, неопходна е ревизија. Сепак, во текот на тој период, од 1945 до 1990 година, па и потоа, имаме цела низа светски експерти кои се занимаваа со тоа и го истражуваа усташкото движење. Ќе ви кажат што направив јас, а никој во нивното семејство не е усташ или партизан. Само што никој не ги повикува да го сторат тоа“, заклучи Хрвое Класиќ за Н1.