Иран го отвори Ормускиот теснец за бродовите

Иран во петокот соопшти дека целосно го отворил Ормускиот теснец за комерцијални бродови, но претседателот Доналд Трамп рече дека американската блокада врз иранските бродови и пристаништа „ќе остане во полна сила“ сè додека Техеран не постигне договор со САД, вклучително и за неговата нуклеарна програма.

Министерот за надворешни работи на Иран, Абас Арагчи, објави на Икс дека клучниот воден пат преку кој се испорачува околу 20 проценти од светската нафта сега е целосно отворен за комерцијални бродови, бидејќи 10-дневното примирје меѓу Израел и милитантната група Хезболах во Либан, поддржана од Иран, се чини дека се почитува.

Трамп првично славеше, објавувајќи на социјалните мрежи дека Иран објавил дека теснецот „е целосно отворен и подготвен за целосен премин“. Но, неколку минути подоцна, тој објави уште еден пост во кој се вели дека блокадата на американската морнарица ќе продолжи сè до „ДО ТОА ВРЕМЕ КОГА НАШАТА ТРАНСАКЦИЈА СО ИРАН НЕ БИДЕ 100% ЗАВРШЕНА“.

Трамп ја воведе блокадата претходно оваа недела откако Иран го ограничи сообраќајот низ теснецот поради борбите во Либан, за што Иран тврдеше дека е прекршување на прекинот на огнот постигнат со посредство на Пакистан меѓу САД, Израел и Иран.

Во тоа време, Трамп рече дека блокадата ќе спроведе политика „сè или ништо“ со надеж дека ќе изврши притисок врз Иран повторно да го отвори теснецот.

Одлуката на Трамп да ја продолжи блокадата и покрај најавата на Иран се чинеше дека има за цел да го одржи притисокот врз Техеран, бидејќи судбината на двонеделното примирје постигнато минатата недела останува неизвесна. Директните разговори меѓу САД и Иран минатиот викенд беа неубедливи, бидејќи двете земји имаа различни ставови околу нуклеарната програма на Иран и други точки на сопнување.

Цените на нафтата паднаа поради надежите за договор. Шефот на Меѓународната агенција за енергија предупреди дека енергетските шокови би можеле да се влошат ако теснецот не се отвори повторно. Иран го затвори клучниот воден пат кратко по почетокот на војната.

Примирјето во Либан понуди пауза во борбите меѓу Израел и Хезболах и би можело да отстрани една голема пречка за договор меѓу Иран и САД и Израел за да се стави крај на неколкунеделната разорна војна. Но, не беше јасно дали милитантната група ќе признае договор во кој не играше улога во преговорите и кој ќе ги остави израелските трупи да окупираат дел од јужен Либан.

Во меѓувреме, во Бејрут одекнуваше бараж од огнено оружје, додека жителите пукаа во воздух веднаш по полноќ за да го прослават почетокот на примирјето. Раселените семејства почнаа да се движат кон јужен Либан и јужните предградија на Бејрут и покрај предупредувањата од официјалните лица да не се обидуваат да се вратат во своите домови додека не стане јасно дали прекинот на огнот ќе се почитува.

Портпаролот на мировниците на ОН во јужен Либан изјави во петокот дека не забележале никакви воздушни напади од полноќ, но ја обвини израелската војска за нарушување на воздушниот простор и за артилериско гранатирање во јужен Либан. Израелската војска не даде веднаш коментар. Според договорот што го сподели Стејт департментот, Израел може да дејствува во самоодбрана од непосредни напади, но не може да спроведува офанзивни операции против јужен Либан.

Трамп го прогласи договорот за „историски ден за Либан“, дури и кога изрази увереност дека војната со Иран наскоро ќе заврши.

„Ќе кажам дека војната во Иран треба да заврши многу“, рече Трамп во говорот во Лас Вегас.

Крајот на војната на Израел со Хезболах беше клучно барање на иранските преговарачи, кои претходно го обвинија Израел дека го прекршил тековниот договор за прекин на огнот со напади врз Либан. Израел соопшти дека договорот не го опфаќа Либан.

Шефот на пакистанската армија се сретна во четвртокот со претседателот на иранскиот парламент како дел од меѓународните напори за притисок за продолжување на прекинот на огнот.

Тврдокорниот министер за одбрана на Израел, Израел Кац, во петокот предупреди дека Израел планира да го почитува прекинот на огнот иако обидите за целосно разоружување на Хезболах во јужен Либан „сè уште не се завршени“. Кац рече дека Израел ќе продолжи да ги држи сите места каде што е моментално стациониран, вклучително и тампон-зоната што се протега 10 километри од границата со Израел во јужен Либан. Тој рече дека многу домови во областа ќе бидат уништени и дека либанските жители нема да се вратат во областа.

Претходно, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека се согласил со прекинот на огнот „за да ги унапреди“ мировните напори со Либан, но исто така рече дека израелските трупи нема да се повлечат. (Ројтерс)