Бугарија: Оние што се против кревање на ветото за Македонија се и против воведување на еврото

Бугарската владејачка коалиција од четири партии не е обединета по прашањето за пристапување на земјата во еврозоната на почетокот на 2024 година и поделена по истата линија како и со неповрзаното прашање за ставање вето на почетокот на преговорите за пристап на соседна Северна Македонија во ЕУ.

Постои кревок политички консензус за ова прашање во парламентот, при што водечките партии во коалицијата Продолжуваме со промената и Демократска Бугарија го прогласија усвојувањето на еврото како една од нивните примарни политички цели.

„Ако го усвоиме еврото, Бугарите ќе имаат место во просторијата каде што се носат одлуките, ќе имаме глас за тоа каква треба да биде финансиската политика на ЕУ. Ова е исклучително важно во овие тешки кризи и тешки ситуации“, рече вицепремиерот и министер за финансии Асен Василев од Продолжуваме со промената.

Меѓутоа, бугарските социјалисти и популистичка партија Има таков народ (ИТН) застануваат на патот и повикува на поодмерен пристап, за што сведочат коментарите на Љубомир Каримански, претседател на парламентарната комисија за финансии.

„Ние силно го поддржуваме воведувањето на еврото. Но, пред тоа мора да има голема информативна кампања, да се исполнат одредени критериуми, да се дефинираат придобивките и ризиците“, рече тој.

Ова може да го натера премиерот Кирил Петков да побара поддршка од опозицијата – поранешната конзервативна владејачка партија ГЕРБ и партијата на турското малцинство ДПС. И двете изјавуваат поддршка за влез на Бугарија во еврозоната. Пред тоа мора да се реши многу посериозно економско прашање – инфлацијата.

Македонското прашање

Истите партии кои цврсто инсистираат на еврото се истите кои исто така поддржуваат отфрлање на ветото против преговорите за пристап на Северна Македонија во ЕУ.

Софија рече дека нема да гласа за отворање на процесот на пристапување додека Скопје не ги вклучи правата на Бугарите во својот устав и не ги реши другите спорови во врска со јазикот, историјата и културата. Скопје, чијшто пристапен процес е поврзан со Албанија, вели дека веќе направил многу отстапки и дека таквите прашања треба да се решат преку отворање на поглавјата.

Европската централна банка (ЕЦБ) во средата (1 јуни) објави дека земјата сè уште не ги исполнува сите критериуми за пристап во еврозоната. Во меѓувреме, ЕЦБ и Европската комисија ѝ дадоа зелено светло на Хрватска да го усвои еврото во 2023 година.

Главниот проблем на Бугарија е високата инфлација, која се искачи на 5,9% во минатата година, еден процентен поен повеќе од дозволените 4,9%, при што се очекува стапката да продолжи да расте во следните неколку месеци.

ЕЦБ препорачува Бугарија да продолжи со стабилизирачки економски политики и структурни реформи. Таа повикува на намалување на корупцијата во јавниот сектор, судски и образовни реформи и борба против перењето пари.

Бугарија има една предност – нејзиниот низок државен долг, кој е значително под препорачаните 60 отсто од БДП.

Дебатата за еврото во Бугарија најактивно ја користи проруската националистичка партија Преродба, чија популарност расте.

Според лидерот на партијата Костадин Костадинов, „усвојувањето на еврото во Бугарија од почетокот на 2024 година ќе биде смртна казна за бугарската економија, платите, приходите, пензиите, заштедите. Неговото воведување ќе доведе до двоцифрена инфлација“.

Неговата партија активно води кампања за излез на земјата од ЕУ и НАТО, добивајќи поддршка од 10-12 отсто од гласачите.

Костадинов рече дека Преродба ќе се обиде да одржи референдум за еврото, иако, според законот, тоа не е можно бидејќи е решено со ратификацијата на Договорот за ЕУ. Само датумот за влез во еврозоната би можел да се реши преку референдум.

Поумерен е ставот на новоформираната партија на поранешниот службен премиер Стефан Јанев – Бугарски подем. Минатата година, кога тој сè уште беше премиер, владата подготви план за воведување на еврото во 2024 година.

Сега Јанев вели дека единствената валута е штетна за суверенитетот на Бугарија. По оваа изјава, истражувачкиот медиум BIRD покажа дека заштедите на Јанев и неколку пратеници од Преродба се во евра.

Проевропските партии во парламентот го гледаат еврото како дел од неповратното пристапување на Бугарија во европскиот мејнстрим.

Политички игри

Позицијата на ИТН е помалку јасна бидејќи се чини дека ја користи дебатата за еврото за да има корист во владејачката коалиција.

ИТН објави дека се залага за влез на земјата во еврозоната, но постојат сомневања дали тоа треба да се случи во 2024 година. Официјалното објаснување е дека воведувањето на еврото може да ги погоди приходите, кои се веќе далеку под европскиот просек.

Бугарија во моментов има една од највисоките стапки на инфлација во ЕУ (14,1%), додека просечната инфлација во еврозоната е речиси половина од тоа. Водечкиот економист на ИТН, Љубомир Каримански, се обидува да добие политичка поддршка за да биде избран за гувернер на Бугарската народна банка, проба и не успеа во април.

Партијата може да се обиде да ја тргува својата поддршка за еврозоната, изјавија извори од владејачката коалиција за „Еурактив“.

Гувернерот на бугарската народна банка Димитар Радев оваа недела објасни дека Бугарија сè уште има шанса да го примени еврото на 1 јануари 2024 година.

„Допрва ќе видиме каков ќе биде третманот на Бугарија во однос на инфлацијата. Не исклучувам подобар третман – зависи од добрите политики и добрите преговарачи“, рече Радев.

Тој нагласи дека одлуката за усвојување на еврото е политичка. „Процесот зависи од политичката волја на бугарскиот парламент. Тој мора да одлучи дали Бугарија треба да се приклучи на јадрото на ЕУ или да остане на нејзиниот раб“, рече Радев. (Еурактив)