Босна е во опасност од конфликт и да се подели, предупредува високиот претставник Шмит
Идејата на босанските Срби да формираат своја армија претставува ризик за враќање на кнофликтот
Главниот претставник на меѓународната заедница во Босна предупреди дека земјата е во непосредна опасност да се распадне и дека постои „многу реална“ перспектива за враќање на конфликтот.
Во извештајот до ОН што го виде „Гардијан“, Кристијан Шмит, високиот претставник за Босна и Херцеговина, вели дека доколку српските сепаратисти ја исполнат својата закана да ја формираат сопствената армија, со што ќе ги поделат националните вооружени сили на два дела, повеќе меѓународни мировници ќе треба да бидат вратени за да се запре лизгањето кон нова војна.
Меѓународните мировни должности во Босна во моментов се задача на преостанатите сили на ЕУ (Еуфор) од 700 војници. НАТО ја задржува формалната потпора со седиште во Сараево. Годишниот мандат за нив ќе биде обновен оваа недела во Советот за безбедност на ОН, но Русија се закани дека ќе ја блокира резолуцијата доколку не се отстранат сите референци за високиот претставник, што потенцијално го поткопува авторитетот на Шмит како надгледник на Дејтонскиот мировен договор од 1995 година. .
Во својот прв извештај по преземањето на функцијата во август, Шмит, поранешен министер во германската влада, предупреди дека Босна се соочува со „најголемата егзистенцијална закана од повоениот период“.
Водачот на босанските Срби, Милорад Додик, се заканува дека ќе се повлече од институциите на државно ниво, вклучително и од националната армија изградена со меѓународна помош во изминатиот четврт век, и ќе формира српски сили. На 14 октомври, Додик рече дека ќе ја принуди босанската армија да се повлече од Република Српска опкружувајќи ги нејзините касарни и дека доколку Западот се обиде воено да интервенира, тој има „пријатели“ кои ветиле дека ќе ја поддржат српската кауза, претпоставена референца за Србија и Русија.
Полицијата на босанските Срби изведе „контратерористички“ вежби минатиот месец на планината Јахорина, од каде што српските сили го бомбардираа Сараево во текот на опсадата од 1992 до 1995 година.
„Ова е еднакво на отцепување без негово прогласување“, напиша Шмит во извештајот доставен до генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, во петокот. Тој рече дека дејствијата на Додик „го загрозуваат не само мирот и стабилноста на земјата и регионот, туку – доколку меѓународната заедница не одговори – може да доведе до поништување на самиот Дејтонски мировен договор“.
Високиот претставник рече дека е можно да има судири меѓу босанските национални агенции за спроведување на законот и полицијата на босанските Срби.
„Доколку вооружените сили на БиХ се поделат на две или повеќе армии, нивото на меѓународно воено присуство би барало преоценување“, предупреди Шмит.
Кремљ се спротивстави на назначувањето на Шмит од Советот за имплементација на мирот, ад хок мултинационално тело формирано за спроведување на Дејтонскиот мировен договор, и одбива да го признае неговиот авторитет.
„Се сомневам дека она што Русија навистина го сака е да го уништи авторитетот на канцеларијата на високиот претставник со тоа што ќе го спречи да го информира советот“, рече дипломат близок до дискусиите.
Американскиот заменик-помошник државен секретар Габриел Ескобар му рече на Конгресот минатата недела дека САД соработуваат со ЕУ за „да се уверат дека има последици за какви било незаконски или какви било дестабилизирачки дејства“ во Босна. Но, не е јасно дали администрацијата на Бајден ќе поддржи враќање на мировните сили на НАТО.