Астрономите за прв пат ја измерија неверојатната моќ и брзина на млазовите од црни дупки

Научниците за прв пат ја измерија моменталната, зачудувачка моќ на млазовите што еруптираат од црна дупка.

Моќта на млазот од овој релативно близок систем црна дупка-ѕвезда е еквивалентна на енергијата од 10.000 сонца, соопшти меѓународен истражувачки тим во четврток.

Во исто време, тие ја следеа брзината на млазот: околу 355 милиони милји на час (540 милиони километри на час) – половина од брзината на светлината.

Сместен на 7.200 светлосни години од нас, системот Cygnus X-1 содржи не само црна дупка, првата идентификувана пред повеќе од половина век, туку и син суперџин, негов постојан придружник. Една светлосна година е речиси 6 трилиони милји (9,7 трилиони километри).

Стив Прабу од Универзитетот во Оксфорд и неговиот тим ги базираа своите наоди на 18 години радио снимање со висока резолуција собрани од глобална мрежа на телескопи. Тој го спроведе истражувањето додека сè уште беше на австралискиот универзитет Куртин, водејќи студија објавена во списанието Nature Astronomy.

Прабу и неговите колеги беа во можност да ја измерат брзината на овие „танцувачки млазови“, како што ги нарекува тој, бидејќи беа туркани во спротивни насоки од ветерот од ѕвездата. Групата ги базираше своите пресметки на тоа колку млазовите се свиткани од ѕвездениот ветер, како и на компјутерско моделирање.

Досега, моќта на млазот од црна дупка можеше да се процени само како просек во периоди од десетици илјади години, според истражувачите.

Прабу вели дека клучното откритие е дека 10 проценти од вкупната енергија ослободена додека материјата паѓа кон црната дупка е однесена од млазовите.

Кога станува збор за црни дупки, онаа во системот Лебед X-1 е меѓу помалку масивните, но постојано влече гас од својот ѕвезден придружник додека обете орбитираат една околу друга. Овој бинарен систем, откриен во 1960-тите, се наоѓа во соѕвездието Лебед во нашата галаксија Млечен Пат.

Суперџиновската ѕвезда го храни материјалот од црната дупка, давајќи му „нешто да „јаде“ и да исфрли како млаз“, рече Прабу во е-пошта.

Овие млазови можат да им помогнат на научниците подобро да разберат како црните дупки ги обликуваат галаксиите и другите космички структури преку големи ударни бранови и турбуленции.

Прабу планира да примени слични методи на други црни дупки.

„Би било возбудливо да се мери јачината на млазот во многу повеќе системи“, рече тој.