Хрватска притисна „кочница“ на пристапувањето на Црна Гора во ЕУ
Дали Црна Гора би можела да стане 28-мата членка на ЕУ до 2028 година? „Не толку брзо“, велат од Хрватска, најновата земја-членка на Унијата.
Во пресрет на дебатата за проширувањето меѓу лидерите на ЕУ на самитот денес, Хрватска — која се приклучи кон Унијата во 2013 година — е меѓу земјите што изразуваат загриженост во врска со кандидатурата на Црна Гора за членство.
Во изјава за „Политико“, дадена за време на состанокот на Европската народна партија пред самитот, хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ изјави дека Загреб бил „исклучително конструктивен“, но укажа на нерешени прашања во рамките на преговарачките поглавја 23 (Правосудство и основни права) и 31 (Надворешна, безбедносна и одбранбена политика), од кои некои датираат уште од пред неколку децении.
„Некои од нив се на дневен ред во последните две години, без апсолутно никаков напредок“, рече тој, повикувајќи ја Црна Гора да постигне напредок. „Ќе побараме од нашите колеги да им помогнат да напредуваат, доколку постои цел преговорите да се завршат.“
Загриженоста на Хрватска е изнесена во документ со насоки, до кој дојде „Политико“, во кој Загреб нагласува дека ги поддржува амбициите на Црна Гора за членство во ЕУ, но истовремено посочува неколку отворени спорови што треба да се решат.
„Хрватска се стреми да го олесни пристапувањето на Црна Гора, а не да го попречува“, се наведува во документот. Според документот, некои од нерешените прашања произлегуваат од учеството на Црна Гора во воената агресија врз Хрватска во 1990-тите години, вклучувајќи ги нападите врз Дубровник и окупацијата на делови од хрватската територија.
Меѓу барањата на Загреб е и обештетување за хрватските државјани кои биле притворени во логорот Морињ, каде што, по окупацијата на дел од дубровничкиот регион од страна на српските и црногорските сили, во периодот од октомври 1991 до август 1992 година биле држени повеќе од 300 Хрвати.
Хрватска, исто така, бара зачувување и трајно поставување на спомен-плоча на местото на поранешниот логор, како и преименување на општинскиот базен во Котор, кој го носи името на Зоран Гопчевиќ – поранешен ватерполист од меѓународен ранг, кој, според документот, во 1991 и 1992 година служел како чувар во Морињ.
Други отворени прашања вклучуваат процесуирање на воените злосторства извршени за време на хрватската Војна за независност, како и продолжување на разговорите за разграничување на границата меѓу двете земји.
И покрај овие спорови, Хрватска досега даваше согласност за напредокот на Црна Гора во преговорите за пристапување. Земјата привремено има затворено 21 од вкупно 33 преговарачки поглавја, со што е лидер во процесот на проширување на ЕУ. (Политико)