Стапките на рак растат побрзо кај младите, открива меѓународно истражување

Случаите со седум видови на рак нагло се зголемија кај помладите луѓе во Англија, откри големо ново истражување, што предизвика предупредувања дека изборот на начин на живот чини илјадници животи секоја година.

Бројот на луѓе под 50 години дијагностицирани со рак на простата во Англија се зголеми за четири пати од 2001 година, додека дијагнозите на рак на дебелото црево, бубрезите и матката  се повеќе од двојно зголемени.

Анализата на податоците за рак во Англија, САД и Холандија од страна на Светскиот фонд за истражување на ракот идентификуваше „значајно зголемување“ на случаите со рана појава за седум видови на рак во Англија, пет видови во САД и четири во Холандија.Иако ракот се зголемува кај сите возрасни групи на глобално ниво, зголемувањето на стапката на случаи со рана појава е поголемо од другите возрасти.

Експертите велат дека бројките ја одразуваат растечката глобална епидемија на дебелина, лошата исхрана и недоволното вежбање, како и растечката свест за ракот и раната дијагноза. Ракот кај лицата под 50 години е сè уште невообичаен, со средна возраст при дијагностицирање над 60 години, но трендот е загрижувачки, забележуваат авторите.

Коментирајќи ги наодите, Марк Лолер, професор по дигитално здравје во Белфаст, го нарече проблемот „темпирана бомба што треба да ја [деактивираме] што е можно побрзо, во спротивно бројките несомнено ќе продолжат да растат“.

Тој продолжи: „Целокупниот тренд е исто така особено загрижувачки бидејќи доаѓа на позадината на факторите на животниот стил кои придонесуваат за илјадници смртни случаи“.

Во Англија, од 12-те проучувани видови тумори, стапката на појава на рак на простата кај мажите помлади од 50 години пораснала од еден случај на 100.000 луѓе во 2001 година на 3,6 случаи на 100.000 луѓе во 2023 година. Во истиот период, стапката на рак на дебелото црево кај лицата помлади од 50 години скокнала од 3,9 на 100.000 луѓе во 2001 година на 8,4 на 100.000 во 2023 година, додека случаите на рак на матката и на бубрезите што се јавуваат во рана возраст исто така се удвоиле, достигнувајќи 3,9, односно 3 случаи на 100.000 луѓе.

Стапката на рак на дојка кај лицата помлади од 50 години исто така се зголемила – иако со помал интензитет – од 42 на 47,5 случаи на 100.000 луѓе во 2023 година, а забележан е и пораст на инциденцата на рак на панкреасот и на црниот дроб што се јавуваат во рана возраст.

Во САД, анализата на официјалните податоци од 2000 година наваму покажа дека кај пациентите помлади од 50 години стапката на појава на рак на бубрезите повеќе од двојно се зголемила – од 2,5 случаи на 100.000 луѓе во 2000 година на 5,3 во 2023 година – додека случаите на рак на дебелото црево, матката и панкреасот се зголемиле за повеќе од 50%, а ракот на дојка за околу 20%. Што се однесува до Холандија, истражувачите утврдиле значителен пораст на случаите на рак на дебелото црево, бубрезите, црниот дроб и грлото на матката што се јавуваат во рана возраст.

Спротивно на тоа, стапката на рак на белите дробови кај лицата помлади од 50 години опаднала во сите три земји, што е одраз на континуираното намалување на пушењето во тие земји. Д-р Џота Митру, извршен директор за истражување и политики во Светскиот фонд за истражување на ракот (WCRF), го нарече овој тренд „загрижувачки“ и додаде: „Зад секоја бројка стои личност која се соочува со рак порано отколку што таа, нејзиното семејство, а често и нејзиниот лекар би очекувале. Иако ракот сè уште е многу почест кај постарите лица, овие промени во обрасците кај помладите генерации мора да се третираат како сериозен приоритет за истражување и превенција на ракот.“

Од WCRF наведоа дека факторите на ризик, како што се зголеменото ниво на дебелина, лошата исхрана, недоволната физичка активност, консумирањето алкохол, пушењето и изложеноста на влијанија од животната средина (како загадувачи, хемикалии, пластика и загадување на водата и воздухот), може да придонесуваат за овој тренд. Околу 40% од случаите на рак се поврзани со вакви ризици на кои може да се влијае. Сепак, поголемата свесност за симптомите на ракот значи и поголема веројатност за поранa дијагноза.

„Иако не разбираме целосно зошто се појавуваат повеќе случаи на рак кај луѓе помлади од 50 години, веројатно е дека улога играат факторите на ризик поврзани со ракот – на пример, прекумерната тежина и дебелината, исхраната, консумирањето алкохол и пушењето“, изјави д-р Ванеса Гордон-Дсиагу, менаџер за примена на истражувања во WCRF.

„Во исто време, јавноста е сè посвесна за факторите на ризик поврзани со ракот и за знаците и симптомите на болеста на кои треба да се внимава, па затоа луѓето почесто бараат лекарска помош кога ќе ги забележат.“

Иако се дијагностицираат повеќе случаи на рак во рана фаза, „зголемениот број на дијагнози не ја објаснува целата слика и потребно е дополнително истражување за да се разберат случаите на рак што се појавуваат во рана возраст“, ​​додаде таа. (Гардијан)